Go To Mantra

बळि॒त्था म॑हि॒मा वा॒मिन्द्रा॑ग्नी॒ पनि॑ष्ठ॒ आ। स॒मा॒नो वां॑ जनि॒ता भ्रात॑रा यु॒वं य॒मावि॒हेह॑मातरा ॥२॥

English Transliteration

baḻ itthā mahimā vām indrāgnī paniṣṭha ā | samāno vāṁ janitā bhrātarā yuvaṁ yamāv ihehamātarā ||

Mantra Audio
Pad Path

बट्। इ॒त्था। म॒हि॒मा। वा॒म्। इन्द्रा॑ग्नी॒ इति॑। पनि॑ष्ठः। आ। स॒मा॒नः। वा॒म्। ज॒नि॒ता। भ्रात॑रा। यु॒वम्। य॒मौ। इ॒हेह॑ऽमातरा ॥२॥

Rigveda » Mandal:6» Sukta:59» Mantra:2 | Ashtak:4» Adhyay:8» Varga:25» Mantra:2 | Mandal:6» Anuvak:5» Mantra:2


Reads 451 times

SWAMI DAYANAND SARSWATI

फिर अध्यापक और उपदेशक कैसे हों, इस विषय को कहते हैं ॥

Word-Meaning: - हे (इन्द्राग्नी) पवन और अग्नि के तुल्य राजप्रजाजनो ! जो (वाम्) तुम दोनों का (पनिष्ठः) अतीव प्रशंसित (बट्) सत्य (महिमा) प्रताप वा (वाम्) तुम दोनों का (समानः) तुल्य (जनिता) उत्पादन करनेवाला पिता (इहेहमातरा) यहाँ-यहाँ जिनकी माता वे (यमौ) नियन्ता अर्थात् गृहस्थी के चलानेवाले (भ्रातरा) भाई वर्त्तमान हैं उनको (इत्था) इस प्रकार से (युवम्) तुम (आ, जीवथः) जिलाते हो ॥२॥
Connotation: - जो अध्यापक और उपदेशक बिजुली और सूर्य्य के तुल्य विद्याओं में व्याप्त तथा परोपकारी हैं, वे सत्य महिमावाले होते हैं ॥२॥
Reads 451 times

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

मिलित इन्द्राग्नी की अद्भुत महिमा

Word-Meaning: - [१] हे (इन्द्राग्नी) = बल व प्रकाश के देवो! (इत्था) = इस प्रकार (वां महिमा) = आप दोनों की महिमा (बट्) = सत्य है और (आ) = समन्तात् (पनिष्ठः) = स्तुत्यतम है। [२] (वाम्) = आप दोनों का (जनिता) = उत्पन्न करनेवाला (समानः) = समान ही है, एक प्रभु ही आप दोनों को जन्म देते हैं। (युवम्) = आप दोनों (भ्रातरा) = भाइयों के समान हैं, हमारे जीवनों में सब कार्यों का भरण करनेवाले हैं। आप (यमौ) = युगल भाइयों के समान होते हुए (इह इह मातरा) = इस इस स्थान में निर्माण के कार्यों के करनेवाले होते हैं। जीवन का कोई भी कार्य केवल ज्ञान से व केवल बल से नहीं हो पाता। इनका समन्वय ही जीवन के सब कार्यों को सुचारुरूपेण करता है। 'इन्द्र और अग्नि' एक घर में पुरुष और स्त्री के समान हैं, अकेले पुरुष व अकेली स्त्री से घर नहीं बनता। इसी प्रकार अकेले ज्ञान व अकेले बल से जीवन नहीं बनता।
Connotation: - भावार्थ- हमारे जीवन में ज्ञान व बल का ऐसा मेल हो जैसा कि दो भाइयों का। ये मिलकर हमारे जीवन को अतिसुन्दर बनायें।
Reads 451 times

SWAMI DAYANAND SARSWATI

पुनरध्यापकोपदेशकौ कीदृशौ भवेतामित्याह ॥

Anvay:

हे इन्द्राग्नी ! यो वां पनिष्ठो बड् महिमा वां समानो जनितेहेहमातरा यमौ भ्रातरा वर्त्तेते तावित्था युवमाजीवथः ॥२॥

Word-Meaning: - (बट्) सत्यम् (इत्था) अनेन प्रकारेण (महिमा) प्रतापः (वाम्) युवयोः (इन्द्राग्नी) वायुवह्नी इव वर्त्तमानौ राजप्रजाजनौ (पनिष्ठः) अतिशयेन प्रशंसितः (आ) (समानः) तुल्यः (वाम्) युवयोः (जनिता) उत्पादकः (भ्रातरा) बन्धू (युवम्) युवाम् (यमौ) नियन्तारौ (इहेहमातरा) इहेहमाता जननी ययोस्तौ ॥२॥
Connotation: - येऽध्यापकोपदेशका विद्युत्सूर्य्यवत् व्याप्तविद्याः परोपकारिणः सन्ति ते सत्यमहिमानो भवन्ति ॥२॥
Reads 451 times

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - Indra and Agni, great and true and most admirable is your might and majesty. Your father, source of generation, is one and the same, you are twins, and your mother is right here, Nature, Shakti of the Supreme sovereign Spirit.
Reads 451 times

ACHARYA DHARMA DEVA VIDYA MARTANDA

How should teachers and preachers be—is told.

Anvay:

O teachers and preachers! your power and true fame is highly admired, like air and electricity. You Hive for the benefit of others, and serve those father, mother and brothers, who carry the burden of household.

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - Those teachers and preachers, whose scientific and other knowledge of the air and sun is for the advantage of others, are endowed with true fame.
Reads 451 times

MATA SAVITA JOSHI

N/A

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - जे अध्यापक व उपदेशक विद्युत व सूर्याप्रमाणे विद्येत रमलेले असतात व परोपकार करतात ते खरे महिमायुक्त असतात. ॥ २ ॥