Go To Mantra

हु॒वे वो॑ दे॒वीमदि॑तिं॒ नमो॑भिर्मृळी॒काय॒ वरु॑णं मि॒त्रम॒ग्निम्। अ॒भि॒क्ष॒दाम॑र्य॒मणं॑ सु॒शेवं॑ त्रा॒तॄन्दे॒वान्त्स॑वि॒तारं॒ भगं॑ च ॥१॥

English Transliteration

huve vo devīm aditiṁ namobhir mṛḻīkāya varuṇam mitram agnim | abhikṣadām aryamaṇaṁ suśevaṁ trātṝn devān savitāram bhagaṁ ca ||

Mantra Audio
Pad Path

हु॒वे। वः॒। दे॒वीम्। अदि॑तिम्। नमः॑ऽभिः। मृ॒ळी॒काय॑। वरु॑णम्। मि॒त्रम्। अ॒ग्निम्। अ॒भि॒ऽक्ष॒दाम्। अ॒र्य॒मण॑म्। सु॒ऽशेव॑म्। त्रा॒तॄन्। दे॒वान्। स॒वि॒तार॑म्। भग॑म्। च॒ ॥१॥

Rigveda » Mandal:6» Sukta:50» Mantra:1 | Ashtak:4» Adhyay:8» Varga:8» Mantra:1 | Mandal:6» Anuvak:5» Mantra:1


Reads 439 times

SWAMI DAYANAND SARSWATI

अब पन्द्रह ऋचावाले पचासवें सूक्त का आरम्भ है, उसके प्रथम मन्त्र में विद्वान् जन किसलिये क्या करें, इस विषय को कहते हैं ॥

Word-Meaning: - हे मनुष्यो ! जैसे मैं (नमोभिः) सत्कार और अन्नादिकों के साथ (वः) तुम लोगों के (अभिक्षदाम्) जो भिक्षा नहीं देते उनके (मृळीकाय) सुख के लिये (अदितिम्) जो माता नहीं उस (देवीम्) देदीप्यमान विदुषी वा (वरुणम्) उदान के समान सर्वोत्कृष्ट वा (मित्रम्) प्राण के समान प्यारे वा (अग्निम्) अग्नि तथा (अर्यमणम्) न्यायकारी और (सुशेवम्) सुन्दर सुखवाले जन को वा (त्रातॄन्) रक्षा करनेवाले व (देवान्) विद्वानों व (सवितारम्) सत्कर्मों में प्रेरणा देनेवाले राजा (भगम्, च) और ऐश्वर्य्य को (हुवे) बुलाता वा देता हूँ, वैसे इनको हमारे लिये तुम बुलाओ वा देओ ॥१॥
Connotation: - जो विद्वान् जन सुपात्रों के लिये भिक्षा देते और सब को पुरुषार्थी कर उनके लिये विदुषी माता वा वरुण आदि को लेते हैं, वे जगत् के हितैषी हैं ॥१॥
Reads 439 times

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

वमाता व देवों का आह्वान

Word-Meaning: - [१] (वः) = तुम्हारे जीवन को (देवीम्) = प्रकाशमय बनानेवाली (अदितिम्) = अदीना देवमाता को (हुवे) = पुकारता हूँ। वस्तुत: ('अ-दितिम्') = अखण्डन स्वास्थ्य का अभंग ही सब दिव्य गुणों के विकास का आधार बनता है। इसी अदिति को मैं पुकारता हूँ, प्राप्त करने के लिये यत्नशील होता हूँ । (मृडीकाय) = सुख की प्राप्ति के लिये (वरुणम्) = द्वेष निवारण की देवता को (मित्रम्) = स्नेह की देवता को तथा (अग्निम्) = प्रगति की देवता को पुकारता हूँ। निर्देष व प्रेमय बनकर मैं निरन्तर आगे बढ़ता हूँ। यही तो सुख प्राप्ति का मार्ग है । [२] मैं सुख प्राप्ति के लिये (अभिक्षदाम्) = शत्रुओं के हिंसक (सुशेवम्) = उत्तम कल्याण को करनेवाले (अर्यमणम्) = [अरीन् यच्छति] काम-क्रोध आदि के नियन्ता देव को पुकारता हूँ। अन्य सब (त्रातॄन्) = रक्षा करनेवाले (देवान्) = देवों को, दिव्यभावों को (च) = तथा (सवितारं भगम्) = प्रेरक उपासनीय [भज सेवायाम्] प्रभु को पुकारता हूँ।
Connotation: - भावार्थ- मैं स्वस्थ बनूँ । निर्देषता, स्नेह व प्रगतिशीलतावाला मेरा जीवन हो । शत्रुहिंसक सुखकारी नियमन के भाव को प्रेरणा देनेवाले को, सब दिव्यगुणों को प्राप्त करने के लिये यत्नशील बनूँ । प्रेरक प्रभु की उपासना करूँ।
Reads 439 times

SWAMI DAYANAND SARSWATI

अथ विद्वांसः किमर्थं किं कुर्य्युरित्याह ॥

Anvay:

हे मनुष्या ! यथाऽहं नमोभिर्वोऽभिक्षदां मृळीकायाऽदितिं देवीं वरुणं मित्रमग्निमर्यमणं सुशेवं त्रातॄन् देवान् सवितारं भगं च हुवे तथैतानस्मदर्थं यूयमाह्वयत ॥१॥

Word-Meaning: - (हुवे) आह्वयाम्याददे वा (वः) युष्माकम् (देवीम्) देदीप्यमानां विदुषीम् (अदितिम्) अमातरम् (नमोभिः) सत्कारान्नादिभिः (मृळीकाय) सुखाय (वरुणम्) उदानमिवोत्कृष्टम् (मित्रम्) प्राण इव प्रियम् (अग्निम्) पावकम् (अभिक्षदाम्) ये भिक्षां न ददति तेषाम् (अर्यमणम्) न्यायकारिणम् (सुशेवम्) सुष्ठुसुखम् (त्रातॄन्) रक्षकान् (देवान्) विदुषः (सवितारम्) सत्कर्मसु प्रेरकं राजानम् (भगम्) ऐश्वर्य्यम् (च) ॥१॥
Connotation: - ये विद्वांसः सुपात्रेभ्यो भिक्षां प्रददति सर्वान् पुरुषार्थिनः कृत्वैतदर्थं विदुषीं मातरं वरुणादींश्चाददति ते जगद्धितैषिणः सन्ति ॥१॥
Reads 439 times

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - For your happiness and felicity I invoke, invite and honour with reverence and hospitality the Vishvedevas, powers and people of generous and divine nature : the brilliant mother scholar, the lady of exalted nature and character, and indestructible Aditi, Mother Nature, Varuna, udana energy of vitality and the man of elevating wisdom, Mitra, pranic energy and the friend dear as breath of life, Agni, fire and the man of passion and purity of action, Abhikshada, the generous person who is a spontaneous giver and fighter against adversity, Aryaman, the person who guides with judgement and discrimination between good and evil, the person committed to selfless service of the community, all noble and brilliant powers and people who help as saviours and path finders, Savita, giver of light and inspiration as the sun, Bhaga, lord of universal wealth and power, and the man who counts for the honour and excellence of humanity.
Reads 439 times

ACHARYA DHARMA DEVA VIDYA MARTANDA

What should the learned persons do for whom―is told.

Anvay:

O men ! as I invite and accept for your welfare, with honor and food, a brilliant highly learned lady, mother of pure character, an exalted man like the Udana, friend who is dear like Prana (breath), Purifier like the fire, dispenser of justice, one who does not give alms to undeserving hypocrites, giver of good happiness. A king, who urges his subjects to do noble deeds, enlightened protector and prosperity, so you should also invite them for our welfare.

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - Those enlightened persons, who give alms to deserving persons, having made all industrious, accept for that purpose highly learned women and mothers and scholars of the exalted type, are the well-wishers of the world.
Reads 439 times

MATA SAVITA JOSHI

या सूक्तात विश्वदेवाचे वर्णन असल्यामुळे या सूक्ताच्या अर्थाची यापूर्वीच्या सूक्ताच्या अर्थाबरोबर संगती जाणावी.

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - जे विद्वान सुपात्रांना भिक्षा (दान) देतात व सर्वांना पुरुषार्थी करून त्यांच्यासाठी विदुषी माता व वरुणला (सर्वश्रेष्ठ असणाऱ्याला) आमंत्रित करतात ते जगाचे हितकर्ते असतात. ॥ १ ॥