Go To Mantra

बृ॒हद्भि॑रग्ने अ॒र्चिभिः॑ शु॒क्रेण॑ देव शो॒चिषा॑। भ॒रद्वा॑जे समिधा॒नो य॑विष्ठ्य रे॒वन्नः॑ शुक्र दीदिहि द्यु॒मत्पा॑वक दीदिहि ॥७॥

English Transliteration

bṛhadbhir agne arcibhiḥ śukreṇa deva śociṣā | bharadvāje samidhāno yaviṣṭhya revan naḥ śukra dīdihi dyumat pāvaka dīdihi ||

Mantra Audio
Pad Path

बृ॒हत्ऽभिः॑। अ॒ग्ने॒। अ॒र्चिऽभिः॑। शु॒क्रेण॑। दे॒व॒। शो॒चिषा॑। भ॒रत्ऽवा॑जे। स॒म्ऽइ॒धा॒नः। य॒वि॒ष्ठ्य॒। रे॒वत्। नः॒। शु॒क्र॒। दी॒दि॒हि॒। द्यु॒ऽमत्। पा॒व॒क॒। दी॒दि॒हि॒ ॥७॥

Rigveda » Mandal:6» Sukta:48» Mantra:7 | Ashtak:4» Adhyay:8» Varga:2» Mantra:2 | Mandal:6» Anuvak:4» Mantra:7


Reads 380 times

SWAMI DAYANAND SARSWATI

फिर मनुष्यों को कैसा वर्त्तना चाहिये, इस विषय को कहते हैं ॥

Word-Meaning: - हे (शुक्र) शीघ्र कर्म करने (पावक) वा पवित्र करने (यविष्ठ्य) वा अतीव युवा अवस्था रखने वा (देव) देनेवाले (अग्ने) अग्नि के समान वर्त्तमान विद्वन् ! जैसे अग्नि (बृहद्भिः) महान् (अर्चिभिः) तेजों से (भरद्वाजे) विज्ञानादि के धारण करनेवाले व्यवहार में (समिधानः) अच्छे प्रकार देदीप्यमान (नः) हमारे लिये (द्युमत्) प्रशस्त प्रकाश वा (रेवत्) प्रशस्त ऐश्वर्य्य से युक्त धन को देता है, वैसे (शुक्रेण) शुद्ध (शोचिषा) न्याय के प्रकाश से उसे (दीदिहि) प्रकाशित कीजिये, तथा विद्या और नम्रता (दीदिहि) दीजिये ॥७॥
Connotation: - इस मन्त्र में वाचकलुप्तोपमालङ्कार है। जो विद्वान् जन सूर्य के समान शुभ गुणों में बल वा सुशीलता से लक्ष्मी को प्राप्त होकर प्रकाशित होते हैं, वे सत्कार करने योग्य हैं ॥७॥
Reads 380 times

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

रेवत्-द्युमत्

Word-Meaning: - [१] हे (अग्ने) = अग्रेणी (देव) = दीप्यमान प्रभो ! आप (भरद्वाजे) = अपने में शक्ति का भरण करनेवाले पुरुष में (बृहद्भिः अर्चिभिः) = वृद्धि की कारणभूत ज्ञान ज्वालाओं से तथा (शुक्रेण शोचिषा) = निर्मल दीप्ति से (समिधानः) = दीप्त होइये । अर्थात् आप उपासक को ज्ञान व नैर्मल्य प्राप्त कराके उसके हृदय में प्रकाशित होइये । [२] हे (यविष्ठ्य) = बुराइयों को दूर करके अच्छाइयों को हमारे साथ मिलानेवाले (शुक्र) = दीप्त प्रभो ! (रेवत्) = ऐश्वर्ययुक्त होते हुए (नः) = हमारे लिये (दीदिहि) = दीप्त होइये । हे (पाक) = पवित्र करनेवाले प्रभो ! (द्युमत्) = ज्ञान दीप्ति को प्राप्त कराते हुए आप हमारे लिये (दीदिहि) = दीप्त होइये ।
Connotation: - भावार्थ- हम भरद्वाज बनें, अपने में संयम द्वारा शक्ति को भरने का यत्न करें। प्रभु हमारे मस्तिष्क को ज्ञानदीप्त व मन को निर्मल बनाएँगे तथा हमारे जीवनों को आवश्यक धनों से परिपूर्ण करेंगे ।
Reads 380 times

SWAMI DAYANAND SARSWATI

पुनर्मनुष्यैः कथं वर्त्तितव्यमित्याह ॥

Anvay:

हे शुक्र पावक यविष्ठ्य देवाग्ने ! यथा वह्निर्बृहद्भिरर्चिभिर्भरद्वाजे समिधानो नो द्युमद्रेवद्ददाति तथा शुक्रेण शोचिषैतद्दीदिहि, विद्याविनये च दीदिहि ॥७॥

Word-Meaning: - (बृहद्भिः) महद्भिः (अग्ने) अग्निरिव वर्त्तमान (अर्चिभिः) तेजोभिः (शुक्रेण) शुद्धेन (देव) दातः (शोचिषा) न्यायप्रकाशेन (भरद्वाजे) विज्ञानादिधारके (समिधानः) देदीप्यमानः (यविष्ठ्य) अतिशयेन युवन् (रेवत्) प्रशस्तैश्वर्ययुक्तं धनम् (नः) अस्मभ्यम् (शुक्र) आशुकर्त्तः (दीदिहि) प्रकाशय (द्युमत्) प्रशस्तप्रकाशयुक्तम् (पावक) पवित्रकर्त्तः (दीदिहि) देहि ॥७॥
Connotation: - अत्र वाचकलुप्तोपमालङ्कारः। ये विद्वांसस्सूर्यवच्छुभेषु गुणेषु बलेन सुशीलत्वेन वा श्रियं प्राप्य प्रकाशन्ते ते सत्कर्त्तव्या भवन्ति ॥७॥
Reads 380 times

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - O resplendent Agni, most youthful unaging power, bright and pure, kindled and rising in the mind and soul of sagely scholars in pursuit of science, energy and progress, shine with mighty flames of light, purity and power, and bring us the wealth of life replete with light and enlightenment. O generous light and fire of life, shine and enlighten us.
Reads 380 times

ACHARYA DHARMA DEVA VIDYA MARTANDA

How should men deal with the one another-is further told.

Anvay:

O liberal donor ! you are purifying, swift-acting, youthful (energetic) and shining like the fire. As the fire with its splendors kindled in (burning within) a man, who is upholder of the scientific knowledge, gives us wealth-endowed with light and prosperity, in the same manner, illuminate this world with pure light of justice and give knowledge and humility.

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - Those enlightened persons, who shine like the sun in good virtues, attain wealth and beauty with strength and good character and temper; become worthy of respect.
Reads 380 times

MATA SAVITA JOSHI

N/A

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - या मंत्रात वाचकलुप्तोपमालंकार आहे. जे विद्वान लोक प्रकाशमान सूर्याप्रमाणे शुभ, गुण, बल किंवा सुशीलता याद्वारे लक्ष्मी प्राप्त करून प्रसिद्ध होतात ते सत्कार करण्यायोग्य असतात. ॥ ७ ॥