Go To Mantra
Viewed 372 times

स रथे॑न र॒थीत॑मो॒ऽस्माके॑नाभि॒युग्व॑ना। जेषि॑ जिष्णो हि॒तं धन॑म् ॥१५॥

English Transliteration

sa rathena rathītamo smākenābhiyugvanā | jeṣi jiṣṇo hitaṁ dhanam ||

Mantra Audio
Pad Path

सः। रथे॑न। र॒थिऽत॑मः। अ॒स्माके॑न। अ॒भि॒ऽयुग्व॑ना। जेषि॑। जि॒ष्णो॒ इति॑। हि॒तम्। धन॑म् ॥१५॥

Rigveda » Mandal:6» Sukta:45» Mantra:15 | Ashtak:4» Adhyay:7» Varga:23» Mantra:5 | Mandal:6» Anuvak:4» Mantra:15


SWAMI DAYANAND SARSWATI

फिर वह राजा किससे किसको जीते, इस विषय को कहते हैं ॥

Word-Meaning: - हे (जिष्णो) जीतनेवाले (सः) वह (रथीतमः) अतिशय करके बहुत रथोंवाले आप (अभियुग्वना) विभक्त होनेवाले (अस्माकेन) हमारे (रथेन) वाहन से (हितम्) प्रवृद्ध (धनम्) धन को (जेषि) जीतते हो, इससे प्रशंसा करने योग्य होते हो ॥१५॥
Connotation: - जो राजा प्रशंसनीय वाहन आदि से बहुत धन को जीतता है, वह प्रशंसनीय होता है ॥१५॥

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

'रथीतम' प्रभु

Word-Meaning: - [१] हे (जिष्णो) = विजयशील प्रभो ! (सः) = वे आप (रथीतमः) = अतिशयेन प्रशस्त रथी हैं, महारथी हैं। वस्तुतः इन शरीर-रथों का संचालन आप ही करते हैं । [२] आप (अस्माकेन) = हमारे (अभियुग्वना) = शत्रुओं पर आक्रमण करनेवाले अथवा इन्द्रियाश्वों से जुते (रथेन) = इस शरीर-रथ के द्वारा (हितं धनम्) = हितकर धन का आप ही जेषि विजय करते हैं ।
Connotation: - भावार्थ- प्रभु ही हमारे शरीर-रथों के सञ्चालक हैं। इन शरीर-रथों के द्वारा वे ही हितकर धनों का विजय करते हैं ।

SWAMI DAYANAND SARSWATI

पुनः स राजा केन किं जयेदित्याह ॥

Anvay:

हे जिष्णो ! स रथीतमस्त्वमभियुग्वनाऽस्माकेन रथेन हितं धनं जेषि तस्मात् प्रशंसनीयो भवसि ॥१५॥

Word-Meaning: - (सः) (रथेन) (रथीतमः) बहवो रथा विद्यन्ते यस्य सोऽतिशयितः (अस्माकेन) अस्मदीयेन (अभियुग्वना) योऽभियुज्यते वन्यते विभज्यते तेन (जेषि) जयसि। अत्र शपो लुक्। (जिष्णो) जयशील (हितम्) प्रवृद्धम् (धनम्) ॥१५॥
Connotation: - यो राजा प्रशंसनीयेन वाहनादिना बहु धनं जयति स प्रशंसनीयो भवति ॥१५॥

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - O leader and ruler, Indra, bravest commander of the fastest chariot of our social order, thirsting for victory, by that united chariot of ours in unison with us you win the treasures of life good for the nation of humanity.

ACHARYA DHARMA DEVA VIDYA MARTANDA

Whom should a king, conquer and with what means-is told.

Anvay:

O conqueror ! being most skillful in those, who possess chariots, with our car which is harnessed and divided, you conquer abundant wealth. Therefore you are admirable.

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - That king becomes praise worthy, who conquers (gates) abundant wealth with admirable vehicles.

MATA SAVITA JOSHI

N/A

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - जो राजा उत्कृष्ट वाहन इत्यादीद्वारे धन जिंकतो तो प्रशंसनीय असतो. ॥ १५ ॥