Go To Mantra

द्यु॒मत्त॑मं॒ दक्षं॑ धेह्य॒स्मे सेधा॒ जना॑नां पू॒र्वीररा॑तीः। वर्षी॑यो॒ वयः॑ कृणुहि॒ शची॑भि॒र्धन॑स्य सा॒ताव॒स्माँ अ॑विड्ढि ॥९॥

English Transliteration

dyumattamaṁ dakṣaṁ dhehy asme sedhā janānām pūrvīr arātīḥ | varṣīyo vayaḥ kṛṇuhi śacībhir dhanasya sātāv asmām̐ aviḍḍhi ||

Mantra Audio
Pad Path

द्यु॒मत्ऽत॑मम्। दक्ष॑म्। धे॒हि॒। अ॒स्मे इति॑। सेध॑। जना॑नाम्। पू॒र्वीः। अरा॑तीः। वर्षी॑यः। वयः॑। कृ॒णु॒हि॒। शची॑भिः। धन॑स्य। सा॒तौ। अ॒स्मान्। अ॒वि॒ड्ढि॒ ॥९॥

Rigveda » Mandal:6» Sukta:44» Mantra:9 | Ashtak:4» Adhyay:7» Varga:17» Mantra:4 | Mandal:6» Anuvak:4» Mantra:9


Reads 364 times

SWAMI DAYANAND SARSWATI

अब राजा और प्रजाजन का हित कैसे करें, इस विषय को कहते हैं ॥

Word-Meaning: - हे राजन् ! आप (शचीभिः) बुद्धियों वा कर्मों वा प्रजाओं के साथ (अस्मे) हम लोगों में (द्युमत्तमम्) प्रशंसित अत्यन्त विद्या के प्रकाश से युक्त (दक्षम्) बल को (धेहि) धारण करिये और कार्य्य को (सेधा) सिद्ध कीजिये और (जनानाम्) मनुष्यों की (पूर्वीः) प्राचीन (अरातीः) नहीं दान करने की क्रियाओं को दूर कीजिये तथा (वर्षीयः) अतिशय श्रेष्ठ (वयः) सुन्दर अवस्था को (कृणुहि) करिये और (धनस्य) धन के (सातौ) संविभाग में (अस्मान्) हम लोगों का (अविड्ढि) प्रवेश कराइये ॥९॥
Connotation: - प्रजाजनों को राजा की ऐसी प्रार्थना करनी चाहिये कि हे राजन् ! आप जो हम लोगों को बलयुक्त, कृपणता से रहित और ब्रह्मचर्य्य आदि से दीर्घ अवस्थावाले पुरुषार्थी और सब प्रकार से रक्षा करके भयरहित करके धर्म्म, अर्थ, काम और मोक्ष के साधन में प्रवेश कराइये तो आपकी हम लोग सर्वदा वृद्धि करें ॥९॥
Reads 364 times

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

द्युमत्तमं दक्षम्

Word-Meaning: - [१] हे प्रभो! (द्युमत्तमम्) = अधिक से अधिक ज्ञान की ज्योतिवाले (दक्षम्) = बल को (अस्मे) = हमारे लिये (धेहि) = धारण कीजिये, हमें ज्ञान-बल प्राप्त हो । इस प्रकार ज्ञान व बल को प्राप्त कराके आप (जनानाम्) = लोगों के (पूर्वी: अराती:) = इन बहुत संख्यावाले शत्रुओं को (सेधा) = दूर करिये । ज्ञानाग्नि में काम-क्रोध दग्ध हो जाएँ और बल से रोग भाग जायें। [२] इस प्रकार (शचीभिः) = कर्मशक्ति [बल] व प्रज्ञानों से हमारे (वर्षीयः) = अत्यन्त उत्कृष्ट व दीर्घ (वयः) = जीवन को (कृणुहि) = करिये । इस जीवन में (धनस्य सातौ) = धन की प्राप्ति के निमित्त (अस्मान् अविड्दि) = हमारा रक्षण कीजिये । आवश्यक धनों को प्राप्त करके हम अपने जीवनों को धन्य बनायें।
Connotation: - भावार्थ- हमें ज्ञानयुक्त बल प्राप्त हो ताकि हम निर्मल मनवाले व नीरोग शरीरवाले बनें । शक्ति व प्रज्ञान के साथ उत्कृष्ट जीवन को प्राप्त करते हुए हम धनों को प्राप्त कर धन्य बनें ।
Reads 364 times

SWAMI DAYANAND SARSWATI

अथ राजप्रजाजनाः परस्परस्य हितं कथं कुर्य्युरित्याह ॥

Anvay:

हे राजन् ! त्वं शचीभिरस्मे द्युमत्तमं दक्षं धेहि कार्य्यं सेधा जनानां पूर्वीररातीर्निवर्तय वर्षीयो वयः कृणुहि धनस्य सातावस्मानविड्ढि ॥९॥

Word-Meaning: - (द्युमत्तमम्) प्रशस्ता द्यौर्विद्याप्रकाशो विद्यते यस्य यस्मिंस्तदतिशयितम् (दक्षम्) बलम् (धेहि) (अस्मे) अस्मासु (सेधा) साध्नुहि। अत्र द्व्यचोऽतस्तिङ इति दीर्घः। (जनानाम्) मनुष्याणाम् (पूर्वीः) प्राचीनाः (अरातीः) अदानक्रियाः (वर्षीयः) अतिशयेन श्रेष्ठम् (वयः) कमनीयमायुः (कृणुहि) (शचीभिः) प्रज्ञाभिः कर्मभिर्वा प्रजाभिः सह (धनस्य) (सातौ) संविभागे (अस्मान्) (अविड्ढि) प्रवेशय ॥९॥
Connotation: - प्रजाजनै राजैवं प्रार्थनीयो हे राजंस्त्वं यद्यस्मान् बलवत्तमान् कृपणतारहितान् ब्रह्मचर्य्यादिना दीर्घायुषः पुरुषार्थिनः सर्वतो रक्षयित्वाऽभयान् कृत्वा धर्मार्थकाममोक्षसाधने प्रवेशयेस्तर्हि भवन्तं वयं सर्वदा वर्धयेम ॥९॥
Reads 364 times

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - Grant us strength and expertise of the brightest order, accomplish the tasks on hand and ward off the age-old adversities of the people, bless us with a long age of charity and generosity, and let us join and participate in the battles for wealth and success with the best of actions and intelligence among people.
Reads 364 times

ACHARYA DHARMA DEVA VIDYA MARTANDA

How should kings and their subjects do good to one another-is told.

Anvay:

O king with your wisdom and good actions along with your subjects bestow on us the most illustrious strength endowed with the light of knowledge. Accomplish your work, ward off the miserliness of the people even though that may be ancient. Lead a very good life and attain good age. Make us also partners in the distribution of riches.

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - The subjects should pray to the ruler in this manner :-O king! we may always increase your strength if you make us very mighty, devoid of miserliness, long-lived on account of the observance of Brahmacharya (abstinence) industrious and fearless by protecting us and urge us to accomplish Dharma (righteousness), wealth, fulfilment of noble desires and emancipation.
Reads 364 times

MATA SAVITA JOSHI

N/A

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - प्रजाजनांनी राजाला अशी प्रार्थना करावी की हे राजा ! तू आम्हाला बलवान, उदार, ब्रह्मचर्य इत्यादीद्वारे दीर्घायुषी, पुरुषार्थी, निर्भय करून सर्व प्रकारे रक्षण कर व धर्म, अर्थ, काम, मोक्ष यात प्रवेश कर व आम्ही सर्वजण नेहमी तुझी उन्नती करू. ॥ ९ ॥