Go To Mantra
Viewed 398 times

स॒जूर्विश्वे॑भिर्दे॒वेभि॑र॒श्विभ्या॑मु॒षसा॑ स॒जूः। आ या॑ह्यग्ने अत्रि॒वत्सु॒ते र॑ण ॥८॥

English Transliteration

sajūr viśvebhir devebhir aśvibhyām uṣasā sajūḥ | ā yāhy agne atrivat sute raṇa ||

Mantra Audio
Pad Path

स॒ऽजूः। विश्वे॑भिः। दे॒वेभिः॑। अ॒श्विऽभ्या॑म्। उ॒षसा॑। स॒ऽजूः। आ। या॒हि॒। अ॒ग्ने॒। अ॒त्रि॒ऽवत्। सु॒ते। र॒ण॒ ॥८॥

Rigveda » Mandal:5» Sukta:51» Mantra:8 | Ashtak:4» Adhyay:3» Varga:6» Mantra:3 | Mandal:5» Anuvak:4» Mantra:8


SWAMI DAYANAND SARSWATI

अब अग्नि के समान विद्वान् कैसा है, इस विषय को कहते हैं ॥

Word-Meaning: - हे (अग्ने) अग्नि के सदृश तेजस्वी विद्वन् ! जैसे अग्नि (विश्वेभिः) सम्पूर्ण (देवेभिः) पृथिवी आदिकों से (सजूः) संयुक्त तथा (अश्विभ्याम्) प्रकाशित और अप्रकाशित लोकों तथा (उषसा) प्रातःकाल से (सजूः) संयुक्त (सुते) उत्पन्न जगत् में (अत्रिवत्) व्यापक के सदृश है, वैसे (आ, याहि) प्राप्त हूजिये और (रण) उपदेश करिये ॥८॥
Connotation: - इस मन्त्र में उपमा और वाचकलुप्तोपमालङ्कार हैं। हे मनुष्यो ! जो बिजुली सब पदार्थों में व्याप्त है, उसको विशेष करके जानिये ॥८॥

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

'देवेभिः, अश्विभ्यां, उषसा' सजूः

Word-Meaning: - [१] (विश्वेभिः देवेभिः सजू:) = सब दिव्यगुणों से संगत हुआ-हुआ तथा (अश्विभ्याम्) = प्राणापान से संगत हुआ-हुआ तथा (उषसा) = उषाकाल से संगत हुआ-हुआ तू (आयाहि) = अपने कर्त्तव्यकर्मों में गतिवाला हो। दिव्यगुणों को धारण करने का प्रयत्न कर, प्राणसाधना में प्रवृत्त हो और उषाकाल में जाग। [२] इस प्रकार हे (अग्ने) = प्रगतिशील जीव ! तू कर्त्तव्यकर्मों को कर और (अत्रिवत्) = काम-क्रोध-लोभ से ऊपर उठा हुआ [प्रातः जागरण 'काम' को पराजित करता है, प्राणसाधना 'क्रोध' को तथा दिव्यवृत्ति 'लोभ' को विनष्ट करती है] तू (सुते) = इस सोम के सम्पादित होने पर (रण) = आनन्द का अनुभव कर ।
Connotation: - भावार्थ- सोमरक्षण के लिये 'देववृत्ति, प्राणसाधना तथा प्रातः जागरण' सहायक हैं।

SWAMI DAYANAND SARSWATI

अथाग्निरिव विद्वान् कीदृशोऽस्तीत्याह ॥

Anvay:

हे अग्ने विद्वन् ! यथाऽग्निर्विश्वेभिर्देवेभिस्सजूरश्विभ्यामुषसा सजूः सुतेऽत्रिवदस्ति तथाऽऽयाहि रण ॥८॥

Word-Meaning: - (सजूः) संयुक्तः (विश्वेभिः) सर्वैः (देवेभिः) पृथिव्यादिभिः (अश्विभ्याम्) प्रकाशाऽप्रकाशलोकाभ्याम् (उषसा) प्रातर्वेलया (सजूः) संयुक्तः (आ) (याहि) आगच्छ (अग्ने) पावक इव विद्वान् (अत्रिवत्) व्यापकवत् (सुते) उत्पन्ने जगति (रण) उपदिश ॥८॥
Connotation: - अत्र [उपमा]वाचकलुप्तोपमालङ्कारौ । हे मनुष्या ! या विद्युत्सर्वेषु पदार्थेषु व्याप्ताऽस्ति तां विजानीत ॥८॥

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - Agni, giver of enlightenment and the fire of life, friend and associate of all the generous divinities, companion of the dawn and the Ashvins, circuitous complementaries of natural energies, come into this world of creative humanity like an omnipresent power free from threefold bondage of body, mind and soul, rejoice and proclaim your message of light and love loud and bold.

ACHARYA DHARMA DEVA VIDYA MARTANDA

A learned man should act like Agni/electricity.

Anvay:

O learned person! the Agni (electricity) is united with all useful objects like the earth, water etc. It is also energy united with both regions, with light and it united with the dawn. Thus it is pervading the created world. Come and give good teachings to all.

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - O men ! you should know more and more about electricity which pervades all objects.

MATA SAVITA JOSHI

N/A

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - या मंत्रात उपमा, वाचकलुप्तोपमालंकार आहेत. जी विद्युत सर्व पदार्थात व्याप्त असते तिला विशेष करून जाणा. ॥ ८ ॥