Go To Mantra
Viewed 353 times

ता अ॑त्नत व॒युनं॑ वी॒रव॑क्षणं समा॒न्या वृ॒तया॒ विश्व॒मा रजः॑। अपो॒ अपा॑ची॒रप॑रा॒ अपे॑जते॒ प्र पूर्वा॑भिस्तिरते देव॒युर्जनः॑ ॥२॥

English Transliteration

tā atnata vayunaṁ vīravakṣaṇaṁ samānyā vṛtayā viśvam ā rajaḥ | apo apācīr aparā apejate pra pūrvābhis tirate devayur janaḥ ||

Mantra Audio
Pad Path

ताः। अ॒त्न॒त॒। व॒युन॑म्। वी॒रऽव॑क्षणम्। स॒मा॒न्या। वृ॒तया॑। विश्व॑म्। आ। रजः॑। अपो॒ इति॑। अपा॑चीः। अप॑राः। अप॑। ई॒ज॒ते॒। प्र। पूर्वा॑भिः। ति॒र॒ते॒। दे॒व॒ऽयुः। जनः॑ ॥२॥

Rigveda » Mandal:5» Sukta:48» Mantra:2 | Ashtak:4» Adhyay:3» Varga:2» Mantra:2 | Mandal:5» Anuvak:4» Mantra:2


SWAMI DAYANAND SARSWATI

फिर मनुष्यों को क्या करना चाहिये, इस विषय को कहते हैं ॥

Word-Meaning: - (देवयुः) विद्वानों की कामना करता हुआ (जनः) जन (वीरवक्षणम्) वीरों के पहुँचाने को (वयुनम्) कर्म वा प्रज्ञान को तथा (समान्या) तुल्य (वृतया) आवरण करनेवाली क्रिया से (विश्वम्) सम्पूर्ण (रजः) लोक-लोकान्तर और जिन (अपाचीः) नीचे चलनेवाले (अपराः) अन्य (अपः) जलों को (अप, ईजते) चलाता है वा (पूर्वाभिः) प्राचीन जलों से (प्र, तिरते) पार होता है (ताः) उन जलों को आप लोग (आ) सब ओर से (अत्नत) निरन्तर प्राप्त होओ ॥२॥
Connotation: - हे मनुष्यो ! आप लोग विद्वानों के सङ्ग की कामना करते हुए सम्पूर्ण विद्याओं को ग्रहण कीजिए ॥२॥

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

वयुनं वीर वक्षणम्

Word-Meaning: - [१] गतमन्त्र में 'मायिनी' = प्रज्ञावती मेधा का उल्लेख था। (ता:) = वे (मेधा) = बुद्धियाँ (वयुनम्) = प्रज्ञान को (अनत) = विस्तृत करती हैं, जो प्रज्ञान (वीरवक्षणम्) = वीरों की उन्नति का साधन बनता है [वक्ष् = to grow]। ये बुद्धियाँ (विश्वं रजः) = सम्पूर्ण लोक को (समान्या) = समानरूप से (वृतया) = आच्छादित करनेवाली दीप्ति से (आ) [अत्नत] = विस्तृत करती हैं। बुद्धि के द्वारा प्रज्ञान प्राप्त होता है और हम सब लोकपदार्थों को ठीक रूप में देखने लगते हैं। [२] यह (देवयुः जनः) = प्रभु प्राप्ति की कामनावाला मनुष्य (अपरा:) = [ अ-पराः] जो वस्तुतः पराये नहीं है अथवा [अ-प्रभु] प्रभु प्राप्ति के साधनभूत हैं उन (अपाची:) = सामान्यतः हमारे से दूर जानेवाले (अपः) = रेतः कणों को (अपेजते) = फिर वापिस प्रेरित करता है। नीचे जाने के स्वभाववाले इन रेतःकणों को ऊर्ध्वमुख करके ऊर्ध्वरेता बनाता है। तथा (पूर्वाभिः) = इन पालन व पूरण करनेवाले रेतः कणों से प्रतिरते जीवन को दीर्घ बनाता है।
Connotation: - भावार्थ- हम बुद्धि के द्वारा वीरतायुक्त प्रज्ञान को प्राप्त करें। रेतः कणों का रक्षण करते हुए दीर्घजीवी बनें।

SWAMI DAYANAND SARSWATI

पुनर्मनुष्यैः किं कार्य्यमित्याह ॥

Anvay:

देवयुर्जनो वीरवक्षणं वयुनं समान्या वृतया विश्वं रजो या अपाचीरपरा अपो अपेजते पूर्वाभिः प्र तिरते ता यूयमाऽत्नत ॥२॥

Word-Meaning: - (ताः) आपः (अत्नत) निरन्तरं गच्छत (वयुनम्) कर्म प्रज्ञानं वा (वीरवक्षणम्) वीराणां वहनम् (समान्या) तुल्यया (वृतया) आवरकया क्रियया (विश्वम्) समग्रम् (आ) (रजः) लोकलोकान्तरम् (अपो) (अपाचीः) या अधोऽञ्चन्ति (अपराः) अन्याः (अप) (ईजते) कम्पते (प्र) (पूर्वाभिः) (तिरते) (देवयुः) देवान् विदुषः कामयमानः (जनः) ॥२॥
Connotation: - हे मनुष्या ! यूयं विद्वत्सङ्गं कामयमाना विश्वा विद्या गृह्णीत ॥२॥

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - Those acts and policies of peace and freedom provide incentives to the brave and extend knowledge and positive action programmes over the entire world of humanity, through uniform treatment and equality of law for all. A brilliant nation of vision and noble action doesn’t procrastinate over the present, agitating over the past or worrying and waiting for the future, it crosses the bridges in front right away.

ACHARYA DHARMA DEVA VIDYA MARTANDA

What should men do is told further.

Anvay:

The man desires to get the society of the enlightened persons, does an act or acquired knowledge with a similar covering (protective) work, which conveys (brings) the heroes who shake different worlds and waters. He grows with the ancient subjects which are calm like waters and develop the State. He drives away the enemy's armies. You should also try to have those strong armies or subjects being even active.

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - O men! desiring the company of the enlightened persons you should receive the knowledge of all sciences,

MATA SAVITA JOSHI

N/A

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - हे माणसांनो! तुम्ही विद्वानाच्या संगतीची कामना करत संपूर्ण विद्या प्राप्त करा. ॥ २ ॥