Go To Mantra
Viewed 375 times

रथे॑न पृथु॒पाज॑सा दा॒श्वांस॒मुप॑ गच्छतम्। इन्द्र॑वायू इ॒हा ग॑तम् ॥५॥

English Transliteration

rathena pṛthupājasā dāśvāṁsam upa gacchatam | indravāyū ihā gatam ||

Mantra Audio
Pad Path

रथे॑न। पृ॒थु॒ऽपाज॑सा। दा॒श्वांस॑म्। उप॑। ग॒च्छ॒त॒म्। इन्द्र॑वायू॒ इति॑। इ॒ह। आ। ग॒त॒म् ॥५॥

Rigveda » Mandal:4» Sukta:46» Mantra:5 | Ashtak:3» Adhyay:7» Varga:22» Mantra:5 | Mandal:4» Anuvak:5» Mantra:5


SWAMI DAYANAND SARSWATI

फिर उसी विषय को अगले मन्त्र में कहते हैं ॥

Word-Meaning: - हे (इन्द्रवायू) वायु और बिजुलीरूप अग्नि के सदृश प्रतापी राजा और सेना के ईश जनो ! आप दोनों (पृथुपाजसा) विस्तीर्ण बलयुक्त (रथेन) रमणीय वाहन से (इह) इस संग्राम में (आ, गतम्) आओ और (दाश्वासंम्) दाता जन के (उप, गच्छतम्) समीप प्राप्त होओ ॥५॥
Connotation: - जैसे वायु और बिजुली बड़े प्रताप से युक्त वर्त्तमान हैं, वैसे ही राजा और मन्त्रीजन होवें ॥५॥

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

जितेन्द्रियता व क्रियाशीलता

Word-Meaning: - [१] हे (इन्द्रवायू) = जितेन्द्रियता व क्रियाशीलतारूप दिव्यगुणो! आप (पृथुपाजसा) = प्रभूत बलवाले (रथेन) = इस शरीर रथ से (दाश्वांसम्) = आप के प्रति अपने को देनेवाले पुरुष को (उपगच्छतम्) = समीपता से प्राप्त होओ। इस दाश्वान् के शरीर-रथ को आप बड़ा शक्तिशाली बनाओ। [२] हे इन्द्रवायू ! आप इह इसी जीवनयज्ञ में (आगतम्) = हमें प्राप्त होओ। हम इस जीवन में जितेन्द्रिय व क्रियाशील बनें। ऐसा बनने से हमारा यह शरीररथ प्रभूत बलवाला हो ।
Connotation: - भावार्थ- जितेन्द्रियता व क्रियाशीलता हमारे शरीर-रथ को अत्यन्त शक्तिशाली बनाते हैं ।

SWAMI DAYANAND SARSWATI

पुनस्तमेव विषयमाह ॥

Anvay:

हे इन्द्रवायू इव प्रतापिनौ राजसेनेशौ ! युवां पृथुपाजसा रथेनेहाऽऽगतं दाश्वांसमुपगच्छतम् ॥५॥

Word-Meaning: - (रथेन) रमणीयेन यानेन (पृथुपाजसा) विस्तीर्णबलेन (दाश्वांसम्) दातारम् (उप) (गच्छतम्) (इन्द्रवायू) वायुविद्युदग्नी इव राजसेनेशौ (इह) अस्मिन् सङ्ग्रामे (आ) (गतम्) ॥५॥
Connotation: - यथा वायुविद्युतौ महाप्रतापयुक्तौ वर्त्तेते तथैव राजाऽमात्यौ भवेताम् ॥५॥

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - Indra and Vayu, come here by the chariot, big and spacious and powerful, and go to reach the man of charity.

ACHARYA DHARMA DEVA VIDYA MARTANDA

More about the energy is told.

Anvay:

O king and Commander of army ! you are mighty like the wind and electricity. Come here to this battle-field with your very strong charming vehicle and go to a liberal donor.

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - Like the wind and electricity, a king and his ministers should be strong.

MATA SAVITA JOSHI

N/A

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - जसे वायू व विद्युत अत्यंत बलशाली असतात तसेच राजा व मंत्रीगण असावेत. ॥ ५ ॥