अग्ने॒ नि पा॑हि न॒स्त्वं प्रति॑ ष्म देव॒ रीष॑तः । भि॒न्धि द्वेष॑: सहस्कृत ॥
अंग्रेज़ी लिप्यंतरण
मन्त्र उच्चारण
agne ni pāhi nas tvam prati ṣma deva rīṣataḥ | bhindhi dveṣaḥ sahaskṛta ||
पद पाठ
अग्ने॑ । नि । पा॒हि॒ । नः॒ । त्वम् । प्रति॑ । स्म॒ । दे॒व॒ । रिष॑तः । भि॒न्धि । द्वेषः॑ । स॒हः॒ऽकृ॒त॒ ॥ ८.४४.११
ऋग्वेद » मण्डल:8» सूक्त:44» मन्त्र:11
| अष्टक:6» अध्याय:3» वर्ग:38» मन्त्र:1
| मण्डल:8» अनुवाक:6» मन्त्र:11
346 बार पढ़ा गया
शिव शंकर शर्मा
पदार्थान्वयभाषाः - (अङ्गिरस्तम) हे सर्व देवों में पूज्यतम ! यद्वा सर्व अङ्गों के अतिशय आनन्दप्रद रसदाता (अग्ने) सर्वाधार महेश ! तू (इमा) मेरे इन (हव्यानि) हव्यसमान स्तोत्रों को (आनुषक्) अनुरक्त हो (जुषाणः) ग्रहण कर तथा (ऋतुथा) ऋतु-२ में (यज्ञम्+नय) यज्ञ करवा ॥८॥
भावार्थभाषाः - हे ईश्वर ! मुझमें तथा सर्व मनुष्यों में ऐसी शक्ति, श्रद्धा और भक्ति दे, जिनसे सर्वदा सर्व ऋतु में तेरी उपासना पूजा कर सकें ॥८॥
346 बार पढ़ा गया
हरिशरण सिद्धान्तालंकार
प्रभु की उपासना व निद्वेषता
पदार्थान्वयभाषाः - [१] हे (देव) = प्रकाशमय (अग्ने) = अग्रणी प्रभो ! (त्वं) = आप (नः) = हमें (प्रतिरीषतः) = प्रत्येक हिंसक शत्रु से - काम, क्रोध, लोभ आदि अन्तःशत्रुओं से (निपाहि स्म) = निश्चय से रक्षित करिये। [२] हे (सहस्कृतः) = बल का सम्पादन करनेवाले प्रभो ! आप (द्वेषः भिन्धि) = सब द्वेष की भावनाओं का विदारण करिये। आपकी प्रेरणा से हमारा जीवन निद्वेष बने ।
भावार्थभाषाः - भावार्थ- प्रभु हमें हिंसक काम-क्रोध आदि शत्रुओं से बचाएँ। हमें द्वेष से दूर करें।
346 बार पढ़ा गया
शिव शंकर शर्मा
पदार्थान्वयभाषाः - हे अङ्गिरस्तम ! अङ्गिरसां देवानां मध्ये पूज्यतम। यद्वा सर्वेषामङ्गानामतिशयेन रसतम ! अग्ने=सर्वाधार ईश ! अस्माकम्। इमा=इमानि। हव्यानि=हव्यानीव स्तोत्राणि। आनुषक्=अनुरक्तो भूत्वा। जुषाणः=अनुगृह्णन्। भव। पुनः। ऋतुथा=ऋतौ। यज्ञं नय ॥८॥
346 बार पढ़ा गया
डॉ. तुलसी राम
पदार्थान्वयभाषाः - Agni, self-refulgent lord of universal generosity and power, protect us from the violent and, O lord creator of the mighty universe, break down the jealous and the enemies.
