स॒मु॒द्रादू॒र्मिर्मधु॑माँ॒ उदा॑र॒दुपां॒शुना॒ सम॑मृत॒त्वमा॑नट्। घृ॒तस्य॒ नाम॒ गुह्यं॒ यदस्ति॑ जि॒ह्वा दे॒वाना॑म॒मृत॑स्य॒ नाभिः॑ ॥१॥
samudrād ūrmir madhumām̐ ud ārad upāṁśunā sam amṛtatvam ānaṭ | ghṛtasya nāma guhyaṁ yad asti jihvā devānām amṛtasya nābhiḥ ||
स॒मु॒द्रात्। ऊ॒र्मिः। मधु॑ऽमान्। उत्। आ॒र॒त्। उप॑। अं॒शुना॑। सम्। अ॒मृ॒त॒ऽत्वम्। आ॒न॒ट्। घृ॒तस्य॑। नाम॑। गुह्य॑म्। यत्। अस्ति॑। जि॒ह्वा। दे॒वाना॑म्। अ॒मृत॑स्य। नाभिः॑ ॥१॥
स्वामी दयानन्द सरस्वती
अब ग्यारह ऋचावाले अट्ठावनवें सूक्त का आरम्भ है, उसके प्रथम मन्त्र में उदकविषय को कहते हैं ॥१॥
हरिशरण सिद्धान्तालंकार
'वाक् चैव मधुराश्चक्ष्णा प्रयोज्या धर्मप्रिच्छता' उदा॑र॒दुपा॑शु सम॑मृ॒त॒त्वमा॑नट्
स्वामी दयानन्द सरस्वती
अथोदकविषयमाह ॥
हे मनुष्या ! योंऽशुना समुद्रान्मधुमानूर्मिरुपोदारदमृतत्वं समानट् यद् घृतस्य गुह्यं नामास्ति तदमृतस्य नाभिर्देवानां जिह्वेवास्ति तद्विद्यां यूयं विजानीत ॥१॥
डॉ. तुलसी राम
आचार्य धर्मदेव विद्या मार्तण्ड
The nature and attributes of water are told.
O men! know about it from the firmament (or ocean) which springs forth the water-waves of sweetness with the help of rays of the sun. Being divine, it is extremely pleasant in taste. The real source of water is dormant. Emancipation is the result of the teachings of the enlightened persons or leading the divine virtues. You should understand well this truth.
माता सविता जोशी
(यह अनुवाद स्वामी दयानन्द सरस्वती जी के आधार पर किया गया है।)या सूक्तात जल, मेघ, सूर्य, वाणी, विद्वान व ईश्वराच्या गुणाचे वर्णन असल्यामुळे या सूक्ताच्या अर्थाची मागच्या सूक्तार्थाबरोबर संगती जाणावी.
