Viewed 398 times
त्वं ह॒ त्यद्वृ॑षभ चर्षणी॒नां घ॒नो वृ॒त्राणां॑ तवि॒षो ब॑भूथ । त्वं सिन्धूँ॑रसृजस्तस्तभा॒नान्त्वम॒पो अ॑जयो दा॒सप॑त्नीः ॥
English Transliteration
Mantra Audio
tvaṁ ha tyad vṛṣabha carṣaṇīnāṁ ghano vṛtrāṇāṁ taviṣo babhūtha | tvaṁ sindhūm̐r asṛjas tastabhānān tvam apo ajayo dāsapatnīḥ ||
Pad Path
त्वम् । ह॒ । त्यत् । वृ॒ष॒भ॒ । च॒र्ष॒णी॒नाम् । घ॒नः । वृ॒त्राणा॑म् । त॒वि॒षः । ब॒भू॒थ॒ । त्वम् । सिन्धू॑न् । अ॒सृ॒जः॒ । त॒स्त॒भा॒नान् । त्वम् । अ॒पः । अ॒ज॒यः॒ । दा॒सऽप॑त्नीः ॥ ८.९६.१८
Rigveda » Mandal:8» Sukta:96» Mantra:18
| Ashtak:6» Adhyay:6» Varga:35» Mantra:3
| Mandal:8» Anuvak:10» Mantra:18
HARISHARAN SIDDHANTALANKAR
वृत्राणां घनः
Word-Meaning: - [१] हे (वृषभ) = सुखों के वर्षक प्रभो ! (त्वम्) = आप ही (ह) = निश्चय से (त्यत्) = उस कर्म को करते हैं कि (तविषः) = शक्तिशाली आप (चर्षणीनाम्) = श्रमशील मनुष्यों के (वृत्राणाम्) = वासनारूप शत्रुओं के (घन:) = विनाश करनेवाले बभूथ होते हो। [२] इन वासनाओं को नष्ट करके (त्वम्) = आप (तस्तभानान्) = इन वासनाओं द्वारा रुद्ध किये गये (सिन्धून्) = ज्ञानप्रवाहों को (असृन:) = उत्पन्न करते हो। और (दासपत्नी:) = विनाशक काम जिनका पति बन गया था, उन (अपः) = शरीरस्थ रेतःकणों को (त्वं अजय:) = आप विजयी करते हो।
Connotation: - भावार्थ - प्रभु हमारे ज्ञान के आवरणभूत शत्रुओं का विनाश करते हैं और ज्ञानप्रवाहों को सृष्ट करते हुए शरीर में रेतःकणों का रक्षण करते हैं।
DR. TULSI RAM
Word-Meaning: - Indra, you are the power on top, virile and generous leader of the dynamic human community, destroyer of darkness, evil and exploitation, and a blazing brilliant hero. You release the streams of waters and social energies restrained by forces of repression and suppression, and you free and win over the floods of human potential and action locked up under the force of tyranny.
