Go To Mantra
Viewed 400 times

अ॒भि प्र भ॑र धृष॒ता धृ॑षन्मन॒: श्रव॑श्चित्ते असद्बृ॒हत् । अर्ष॒न्त्वापो॒ जव॑सा॒ वि मा॒तरो॒ हनो॑ वृ॒त्रं जया॒ स्व॑: ॥

English Transliteration

abhi pra bhara dhṛṣatā dhṛṣanmanaḥ śravaś cit te asad bṛhat | arṣantv āpo javasā vi mātaro hano vṛtraṁ jayā svaḥ ||

Mantra Audio
Pad Path

अ॒भि । प्र । भ॒र॒ । धृ॒ष॒ता । धृ॒ष॒त्ऽम॒नः॒ । श्रवः॑ । चि॒त् । ते॒ । अ॒स॒त् । बृ॒हत् । अर्ष॑न्तु । आपः॑ । जव॑सा । वि । मा॒तरः॑ । हनः॑ । वृ॒त्रम् । जय॑ । स्वः॑ ॥ ८.८९.४

Rigveda » Mandal:8» Sukta:89» Mantra:4 | Ashtak:6» Adhyay:6» Varga:12» Mantra:4 | Mandal:8» Anuvak:9» Mantra:4


HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

'हनो वृत्रं जया स्वः '

Word-Meaning: - [१] हे (धृषन्मनः) = शत्रुओं के धर्षणशील मनवाले इन्द्र ! (ते) = आपका (बृहत्) = महान् (श्रवः) = ज्ञान (चित्) = निश्चय से (असत्) = है । आप (धृषता) = शत्रुओं के धर्षक मन के साथ उस ज्ञान को (अभि प्रभर) = हमारे लिये सर्वतः भरिये । [२] इस ज्ञान के द्वारा वासना का विनाश होकर (वि-मातरः) = विशिष्टरूप से हमारा निर्माण करनेवाले अतएव मातृभूत (आपः) = शरीरस्थ रेतःकण [ आप- रेतो भूत्वा० ] (जवसा) = वेग के साथ (अर्षन्तु) = शरीर के अंग-प्रत्यंग में गतिवाले हों। इन रेतःकणों का शरीर में ही व्यापन हो। इसी उद्देश्य से, हे प्रभो! आप (वृत्रम्) = हमारे वासनारूप शत्रु को (हनः) = विनष्ट करिये तथा (स्वः जया) = हमारे लिये प्रकाश व सुख का विजय करिये।
Connotation: - भावार्थ- प्रभु हमें शत्रुधर्षक ज्ञानबल को प्राप्त कराएँ । वासनाविनाश के द्वारा शक्तिकणों का शरीर में ही संयम हो और हमारा जीवन प्रकाश व सुख से सम्पन्न हो ।

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - O man of determined mind, boldly with confidence as that of Maruts, offer adorations to Indra. Let your honour and fame rise and ring far and wide and hold it well under control with a bold mind. Let the mother-like pranic energies run through the veins with vitality, destroy evil and darkness, and win the light of heaven.