Viewed 415 times
अ॒यं कृ॒त्नुरगृ॑भीतो विश्व॒जिदु॒द्भिदित्सोम॑: । ऋषि॒र्विप्र॒: काव्ये॑न ॥
English Transliteration
Mantra Audio
ayaṁ kṛtnur agṛbhīto viśvajid udbhid it somaḥ | ṛṣir vipraḥ kāvyena ||
Pad Path
अ॒यम् । कृ॒त्नुः । अगृ॑भीतः । वि॒श्व॒ऽजित् । उ॒त्ऽभित् । इत् । सोमः॑ । ऋषिः॑ । विप्रः॑ । काव्ये॑न ॥ ८.७९.१
Rigveda » Mandal:8» Sukta:79» Mantra:1
| Ashtak:6» Adhyay:5» Varga:33» Mantra:1
| Mandal:8» Anuvak:8» Mantra:1
SHIV SHANKAR SHARMA
Word-Meaning: - (सोम) हे सर्वपदार्थमय देव ! (त्वे) तुममें (विश्वा) सर्व प्रकार के (वसूनि) धन (सङ्गता) विद्यमान हैं और सर्वप्रकार के (सौभगा) सौभाग्य तुममें संगत हैं, इस हेतु हे ईश ! (सुदातु) सब प्रकार के दान (अपरिह्वृता) सहज हैं ॥८॥
Connotation: - जिस कारण सम्पूर्ण संसार का अधिपति वह परमात्मा है, अतः उसके लिये दान देना कठिन नहीं। यदि हम मानव अन्तःकरण से अपना अभीष्ट माँगें, तो वह अवश्य उसको पूर्ण करेगा ॥८॥
HARISHARAN SIDDHANTALANKAR
'विश्वजित्' सोम
Word-Meaning: - [१] शरीर में सुरक्षित (अयम्) = यह (सोमः) = सोम (कृत्नुः) = हमें क्रियाशील बनानेवाला है। (अगृभीतः) = यह रोग आदि शत्रुओं से गृहीत नहीं होता (विश्वजित्) = सबको जीतनेवाला है - यही रोगों को पराजित करके हमें स्वास्थ्य को प्राप्त कराता है, वासनाओं को अभिभूत करके पवित्र मनवाला बनाता है तथा बुद्धि की कुण्ठता को नष्ट करके ज्ञानदीप्त जीवनवाला करता है। इस प्रकार यह सोम (उद्भित्) = हमारी सब उन्नतियों को करनेवाला है। [२] यह सोम (ऋषिः) = तत्त्वद्रष्टा है। बुद्धि को तीव्र बना के हमें तत्त्वज्ञान देनेवाला है। (काव्येन) = वेदरूप महान् काव्य के द्वारा यह (विप्रः) = हमारा विशेषरूप से पूरण करनेवाला है।
Connotation: - भावार्थ- शरीर में सुरक्षित सोम 'विश्वजित्' है यह हमें शरीर में क्रियाशील, नीरोग, उन्नतिशील व ज्ञानी बनाता है।
SHIV SHANKAR SHARMA
Word-Meaning: - हे सोम=सर्वपदार्थमय देव ! त्वे=त्वै। विश्वा=सर्वाणि। वसूनि=धनानि। सङ्गता संगतानि। च=पुनः। सर्वाणि। सौभगा=सौभाग्यानि। अत एव। सुदातु=सुदानानि। अपरिह्वृता=अकुटिलानि=सुकराणि ॥८॥
DR. TULSI RAM
Word-Meaning: - This is Soma, lord supreme of peace and joy, doer, maker and creator of the universe, ruler of the world in existence, uncomprehended and incomprehen sible yet bursting forth to our vision and knowledge by direct experience of his creative omnipotence. He is all time visionary watching and creating all, vibrant omnipresent power reflected and apprehended through his poetic creation of this world of beauty and mystery.
