Go To Mantra

अका॑रि वा॒मन्ध॑सो॒ वरी॑म॒न्नस्ता॑रि ब॒र्हिः सु॑प्राय॒णत॑मम्। उ॒त्ता॒नह॑स्तो युव॒युर्व॑व॒न्दा वां॒ नक्ष॑न्तो॒ अद्र॑य आञ्जन् ॥३॥

English Transliteration

akāri vām andhaso varīmann astāri barhiḥ suprāyaṇatamam | uttānahasto yuvayur vavandā vāṁ nakṣanto adraya āñjan ||

Mantra Audio
Pad Path

अका॑रि। वा॒म्। अन्ध॑सः। वरी॑मन्। अस्ता॑रि। ब॒र्हिः। सु॒प्र॒ऽअ॒य॒नत॑मम्। उ॒त्ता॒नऽह॑स्तः। यु॒व॒युः। व॒व॒न्द॒। आ। वा॒म्। नक्ष॑न्तः। अद्र॑यः। आ॒ञ्ज॒न् ॥३॥

Rigveda » Mandal:6» Sukta:63» Mantra:3 | Ashtak:5» Adhyay:1» Varga:3» Mantra:3 | Mandal:6» Anuvak:6» Mantra:3


Reads 394 times

SWAMI DAYANAND SARSWATI

फिर वे क्या करें, इस विषय को कहते हैं ॥

Word-Meaning: - हे सभासेनाधीशो ! जो (युवयुः) तुम दोनों की इच्छा करनेवाला (उत्तानहस्तः) ऊपर को हाथ उठाये हुए (वरीमन्) अतीव उत्तम व्यवहार में (वाम्) तुम दोनों से (अन्धसः) अन्न आदि के सम्बन्ध में (सुप्रायणतमम्) उत्तमता से जाते हैं जिसमें वह (बर्हिः) अन्तरिक्ष (अकारि) प्रसिद्ध किया जाता वा दुःख से (अस्तारि) तारा जाता उसको जानके (ववन्द) वन्दना करते हैं, जो विद्यादि शुभगुणों में (नक्षन्तः) प्राप्त होते हुए (अद्रयः) मेघों के समान (वाम्) तुम दोनों की (आ, आञ्जन्) अच्छे प्रकार कामना करते हैं, उनकी तुम दोनों कामना करो ॥३॥
Connotation: - जो होम से वायु आदि पदार्थों को शुद्धकर विमान आदि यानों से अन्तरिक्ष में जाते तथा सुख और उत्तम गुणों को व्याप्त होते हुए मेघ के समान सबके सुख और उन्नतियों को चाहते हैं, वे उत्तम सुख पाते हैं ॥३॥
Reads 394 times

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

प्राणसाधना द्वारा शरीर का अलंकरण

Word-Meaning: - [१] (वाम्) = हे प्राणापानो! आपके द्वारा ही (अन्धसः) = सोम के (वरीमन्) = शरीर में विस्तार के निमित्त (अकारि) = सब कार्य किया जाता है। प्राणसाधना के द्वारा ही शरीर में सोम की ऊर्ध्वगति होती है। प्राणसाधना के द्वारा ही (सुप्रायणतमं) [सु प्र अयनतमं ] = सब दिव्य गुणों का शरणभूत (बर्हिः) = वासनाशून्य हृदयरूप आसन (अस्मारि) = बिछाया जाता है। प्राणसाधना से ही हृदय पवित्र होता है। [२] (उत्तान हस्तः) = ऊर्ध्वाकृत अञ्जलिवाला मैं (युवयुः) = आपकी प्राप्ति की कामनावाला (ववन्द) = प्रभु का वन्दन करता हूँ। प्रभु वन्दना के द्वारा प्राण शक्ति को प्राप्त करने के लिये यत्नशील होता हूँ । (वाम्) = आपको [प्राणापान को] (नक्षन्तः) = प्राप्त करते हुए (अद्रयः) = उपासक (आञ्जन्) = अपने जीवनों को अच्छाइयों से अलंकृत करते हैं [अञ्ज - to decorate]।
Connotation: - भावार्थ- प्राणसाधना से शरीर में सोम का रक्षण होता है, हृदय सब दिव्य गुणों का आधार बनता है, जीवन उत्तमताओं से अलंकृत हो उठता है।
Reads 394 times

SWAMI DAYANAND SARSWATI

पुनस्तौ किं कुर्यातामित्याह ॥

Anvay:

हे सभासेनेशौ ! यो युवयुरुत्तानहस्तो वरीमन् वामन्धसस्सुप्रायणतमं बर्हिरकारि दुःखादस्तारि तं विज्ञाय ववन्द ये विद्यादिषु शुभगुणेषु नक्षन्तोऽद्रय इव वामाञ्जँस्तान् युवां कामयेथाम् ॥३॥

Word-Meaning: - (अकारि) (वाम्) युवाभ्याम् (अन्धसः) अन्नादेः (वरीमन्) अतिशयेन वरे (अस्तारि) तीर्य्यते (बर्हिः) अन्तरिक्षम् (सुप्रायणतमम्) सुप्रयान्ति यस्मिंस्तदतिशयितम् (उत्तानहस्तः) ऊर्ध्वबाहुः (युवयुः) युवां कामयमानः (ववन्द) वन्दति नमस्करोति (आ) (वाम्) युवाम् (नक्षन्तः) प्राप्नुवन्तः (अद्रयः) मेघा इव (आञ्जन्) कामयन्ते ॥३॥
Connotation: - ये होमेन वाय्वादीञ्छोधयित्वा विमानादिभिर्यानैरन्तरिक्षे गच्छन्ति सुखमुत्तमान् गुणांश्च व्याप्नुवन्तः सन्तो मेघवत्सर्वेषां सुखोन्नतीरिच्छन्ति ते वरं सुखं लभन्ते ॥३॥
Reads 394 times

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - Most excellent foods and drinks have been prepared for you and the softest grass carpet has been spread for you. With raised hands the high priest welcomes and adores you with love and reverence, and the devotees wait to honour and anoint you like the clouds of rain approaching.
Reads 394 times

ACHARYA DHARMA DEVA VIDYA MARTANDA

What should they do-is told.

Anvay:

O President of the Council of Ministers and Commander of the army! you should desire that man, who longing for you, salutes you with hands up, knowing that you take him away from misery and make the firmament in the best dealing cause of producing food grains etc. (through raining down water) and those who attaining knowledge and other good virtues desire you like clouds.

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - Those persons enjoy good happiness, who purify the sky with Homa (daily Yajna) and go to the firmament by aero planes, pervade in good delight and virtues, desire the advancement of happiness of all-like the clouds.
Reads 394 times

MATA SAVITA JOSHI

N/A

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - जे होम करून वायू इत्यादी पदार्थांना शुद्ध करतात. विमान इत्यादी यानांनी अंतरिक्षात जातात. सुख देणाऱ्या व उत्तम गुणांनी युक्त असणाऱ्या मेघाप्रमाणे सर्वांचे सुख इच्छितात ते उत्तम सुख प्राप्त करतात. ॥ ३ ॥