Go To Mantra
Viewed 549 times

उ॒त स्या नः॒ सर॑स्वती घो॒रा हिर॑ण्यवर्तनिः। वृ॒त्र॒घ्नी व॑ष्टि सुष्टु॒तिम् ॥७॥

English Transliteration

uta syā naḥ sarasvatī ghorā hiraṇyavartaniḥ | vṛtraghnī vaṣṭi suṣṭutim ||

Mantra Audio
Pad Path

उ॒त। स्या। नः॒। सर॑स्वती। घो॒रा। हिर॑ण्यऽवर्तनिः। वृ॒त्र॒ऽघ्नी। व॒ष्टि॒। सु॒ऽस्तु॒तिम् ॥७॥

Rigveda » Mandal:6» Sukta:61» Mantra:7 | Ashtak:4» Adhyay:8» Varga:31» Mantra:2 | Mandal:6» Anuvak:5» Mantra:7


SWAMI DAYANAND SARSWATI

फिर वह कैसी है, इस विषय को कहते हैं ॥

Word-Meaning: - हे मनुष्यो ! जो (हिरण्यवर्त्तनिः) जिसमें विद्याव्यवहार का वर्त्ताव है वह (घोरा) दुष्टों को दुःख देनेवाली (वृत्रघ्नी) मेघ को हननेवाली बिजुली के समान (सरस्वती) विज्ञान भरी हुई वाणी (नः) हम लोगों को सुखी करती (स्या) वह (उत) भी हमारी (सुष्टुतिम्) सुन्दर प्रशंसा की (वष्टि) कामना करती है ॥७॥
Connotation: - जो बिजुली की चमक दमक के समान सुन्दर शोभावाली विदुषी स्त्री घर के कार्यों की प्रकाश करनेवाली तथा सन्तानों की विद्या की कामना करती है, वही यहाँ सौभाग्यवती होती है ॥७॥

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

घोरा हिरण्यवर्तनिः

Word-Meaning: - [१] (उत) = और (स्या) = वह (सरस्वती) = विद्या की अधिष्ठातृदेवता (नः) = हमारा लिये (घोरा) = शत्रुओं को विनष्ट करनेवाली व (हिरण्यवर्तनि:) = ज्योतिमय मार्गवाली हो । विद्या का आराधन करता हुआ मैं काम-क्रोध आदि शत्रुओं का विनाश कर सकूँ तथा अपने जीवन के मार्ग को ज्योतिर्मय बना पाऊँ । [२] यह (वृत्रघ्नी) = काम-वासना को विनष्ट करनेवाली सरस्वती (सुष्टुतिम्) = उत्तम स्तुति को (वष्टि) = [कामयते] चाहती है, अर्थात् सरस्वती का आराधक प्रभु स्तवन में प्रवृत्त होता है और प्रभु का स्तवन उसे वासनाओं का शिकार नहीं होने देता।
Connotation: - भावार्थ- स्वाध्याय के द्वारा हम शत्रु भयंकर बनते हैं, जीवन मार्ग को ज्योतिर्मय बना पाते हैं। कामरूप वासना को विनष्ट करने के लिये प्रभु स्तवन में प्रवृत्त होते हैं।

SWAMI DAYANAND SARSWATI

पुनः सा कीदृशीत्याह ॥

Anvay:

हे मनुष्या ! या हिरण्यवर्त्तनिर्घोरा वृत्रघ्नी सरस्वती नः सुखयति स्योत नोऽस्माकं सुष्टुतिं वष्टि ॥७॥

Word-Meaning: - (उत) (स्या) सा (नः) अस्माकम् (सरस्वती) विज्ञानयुक्ता वाणी (घोरा) दुष्टानां दुःखप्रदा (हिरण्यवर्त्तनिः) हिरण्यस्य विद्याव्यवहारस्य वर्त्तनिर्मार्गो यस्यां सा (वृत्रघ्नी) मेघहन्त्री विद्युदिव (वष्टि) कामयते (सुष्टुतिम्) शोभनां प्रशंसाम् ॥७॥
Connotation: - या विद्युल्लतेव सुशोभा विदुषी स्त्री गृहकृत्यप्रकाशिनी सन्तानविद्यां कामयते सैव सौभाग्यवती जायते ॥७॥

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - And may that Sarasvati, awful breaker of the clouds of darkness, come by the golden paths of light, listen and, with love and grace, acknowledge our song of praise.

ACHARYA DHARMA DEVA VIDYA MARTANDA

How is she (Sarasvati ) - is again told.

Anvay:

O men I that learned wife, who is endowed with true knowledge and speech and who always follows the path of the spread of education, is fierce to the wicked, being like the lightning slaying the clouds, she makes us happy and desires our good praise.

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - That lovely enlightened woman becomes very fortunate, who like the lightning, illuminates all domestic duties and desires to give education to her children.

MATA SAVITA JOSHI

N/A

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - जी विद्युल्लतेप्रमाणे सुशोभित विदुषी स्त्री गृहकृत्यात दक्ष असून संतानांच्या विद्येची कामना करते तीच सौभाग्यवती असते. ॥ ७ ॥