Go To Mantra

यस्त्वा॑ देवि सरस्वत्युपब्रू॒ते धने॑ हि॒ते। इन्द्रं॒ न वृ॑त्र॒तूर्ये॑ ॥५॥

English Transliteration

yas tvā devi sarasvaty upabrūte dhane hite | indraṁ na vṛtratūrye ||

Mantra Audio
Pad Path

यः। त्वा॒। दे॒वि॒। स॒र॒स्व॒ति॒। उ॒प॒ऽब्रू॒ते। धने॑। हि॒ते। इन्द्र॑म्। न। वृ॒त्र॒ऽतूर्ये॑ ॥५॥

Rigveda » Mandal:6» Sukta:61» Mantra:5 | Ashtak:4» Adhyay:8» Varga:30» Mantra:5 | Mandal:6» Anuvak:5» Mantra:5


Reads 456 times

SWAMI DAYANAND SARSWATI

फिर वह किसके तुल्य क्या करती है, इस विषय को कहते हैं ॥

Word-Meaning: - हे (देवि) विदुषी (सरस्वति) विज्ञानयुक्ता भार्या ! (यः) जो (त्वा) तुझे (वृत्रतूर्ये) मेघ के हिंसन में (इन्द्रम्) बिजुली के (न) समान (हिते) सुख करनेवाले (धने) द्रव्य के निमित्त (उपब्रूते) कहता है, उस विद्वान् पति की तू सेवा कर ॥५॥
Connotation: - इस मन्त्र में उपमालङ्कार है। हे पुरुषो ! जैसे पतिव्रता विदुषी स्त्रियाँ तुम लोगों को सत्य ग्रहण कराकर प्रिय वचन कहती हैं, वैसे इनके साथ तुम भी हित करो ॥५॥
Reads 456 times

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

स्वाध्याय- ध्यान

Word-Meaning: - [१] हे (देवि) = हमारे जीवनों को प्रकाशमय बनानेवाली सरस्वति विद्या की दैवते ! (यः) = जो (हिते धने) = हितकर ज्ञान-धन के निमित्त (त्वा उपब्रूते) = तुझे पुकारता है, अर्थात् तेरी आराधना करता हुआ ज्ञान को प्राप्त करने का प्रयत्न करता है। वही तेरा आराधक (वृत्रतूर्ये) = वासना- विनाश के संग्राम के निमित्त (न) = अब [न= संप्रति] (इन्द्रम्) = उस शत्रुविद्रावक प्रभु को पुकारता है । [२] सरस्वती के आराधक के जीवन में प्रभु की आराधना भी चलती है। प्रभु की आराधना से वासनाओं का विनाश करके यह व्यक्ति सरस्वती की आराधना से हितकर ज्ञान धन को प्राप्त करता है।
Connotation: - भावार्थ– उस शत्रुविद्रावक प्रभु की उपासना मेरे वासनारूप शत्रुओं को दूर करे। स्वाध्याय सरस्वती द्वारा प्रभी की आराधना करता हुआ मैं हितकर ज्ञान-धन को प्राप्त करूँ ।
Reads 456 times

SWAMI DAYANAND SARSWATI

पुनः सा किंवत् किं करोतीत्याह ॥

Anvay:

हे देवि सरस्वति भार्ये ! यस्त्वा वृत्रतूर्य इन्द्रं न हिते धन उपब्रूते तं विद्वांसं पतिं त्वं सेवस्व ॥५॥

Word-Meaning: - (यः) (त्वा) त्वाम् (देवि) विदुषी (सरस्वति) विज्ञानयुक्ते (उपब्रूते) (धने) द्रव्ये (हिते) सुखकरे (इन्द्रम्) विद्युतम् (न) इव (वृत्रतूर्ये) मेघस्य हिंसने ॥५॥
Connotation: - अत्रोपमालङ्कारः। हे पुरुषा ! यथा पतिव्रता विदुष्यः स्त्रियो युष्मान् सत्यं ग्राहयित्वा प्रियं वदन्ति तथैताभिस्सह यूयमपि हितं वदत ॥५॥
Reads 456 times

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - O brilliant and generous Mother Sarasvati, whoever calls upon you like one who calls upon Indra, omnipotent ruler, for the destruction of the demon of evil at the time when the battle is raging at the door, you listen, come and save the supplicant.
Reads 456 times

ACHARYA DHARMA DEVA VIDYA MARTANDA

What does Sarasvati do like whom-is told.

Anvay:

O highly learned wife! like the lightning in slaying the cloud, he who speaks to you for the beneficial wealth, serve that husband well.

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - O men! as chaste and highly learned ladies urge upon you, to speak truth and talk to you sweetly, so you should also talk what is beneficial.
Reads 456 times

MATA SAVITA JOSHI

N/A

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - या मंत्रात उपमालंकार आहे. हे पुरुषांनो ! जशा पतिव्रता स्त्रिया सत्य स्वीकार करावयास लावून तुमच्याशी गोड बोलतात तसे तुम्हीही त्यांच्याशी हितकारक बोला. ॥ ५ ॥