Go To Mantra

ता हु॑वे॒ ययो॑रि॒दं प॒प्ने विश्वं॑ पु॒रा कृ॒तम्। इ॒न्द्रा॒ग्नी न म॑र्धतः ॥४॥

English Transliteration

tā huve yayor idam papne viśvam purā kṛtam | indrāgnī na mardhataḥ ||

Mantra Audio
Pad Path

ता। हु॒वे॒। ययोः॑। इ॒दम्। प॒प्ने। विश्व॑म्। पु॒रा। कृ॒तम्। इ॒न्द्रा॒ग्नी इति॑। न। म॒र्ध॒तः॒ ॥४॥

Rigveda » Mandal:6» Sukta:60» Mantra:4 | Ashtak:4» Adhyay:8» Varga:27» Mantra:4 | Mandal:6» Anuvak:5» Mantra:4


Reads 366 times

SWAMI DAYANAND SARSWATI

मनुष्यों को चाहिये कि वायु और बिजुली को यथावत् जानें, इस विषय को कहते हैं ॥

Word-Meaning: - (ययोः) जिनका (इदम्) यह (विश्वम्) समस्त जगत् वा (पप्ने) जिन से प्रवृत्त हुए व्यवहार में (इन्द्राग्नी) वायु और बिजुली (पुरा) पहिले (कृतम्) किये हुए इस विश्व को (न) नहीं (मर्धतः) नष्ट करते हैं (ता) उनको मैं (हुवे) ग्रहण करता हूँ ॥४॥
Connotation: - हे मनुष्यो ! जिन वायु और बिजुली से सब जगत् व्यवहार करता है तथा जो संसार में स्थिर हो किसी को नष्ट नहीं करते हैं और विकार को प्राप्त हुए वे नष्ट करते हैं, मनुष्यों को चाहिये कि उनको जान कर यथावत् उपकार करें ॥४॥
Reads 366 times

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

स्तुति के योग्य 'इन्द्र और अग्नि'

Word-Meaning: - [१] जीवन के अन्दर सब कुछ बल व प्रकाश के द्वारा ही सम्पन्न होता है। मैं (ता) = उन इन्द्र और अग्नि को, बल व प्रकाश के देवों को (हुवे) = पुकारता हूँ, (ययो:) = जिनका (पुरा कृतम्) = पहले किया हुआ, जिनके द्वारा बनाया गया, (इदं विश्वम्) = यह सब पप्ने स्तुत होता है । बल व प्रकाश की सहस्थिति प्रत्येक चीज को सुन्दर बनाती है, उसी प्रकार जैसे कि 'ब्रह्म-क्षत्र' की सहस्थिति राष्ट्र को उन्नत करती है। [२] (इन्द्राग्नी) = ये बल व प्रकाश के देव (न मर्धतः) = हमारा हिंसन नहीं करते। जब हमारे जीवन में बल व प्रकाश दोनों विद्यमान होते हैं, तो जीवन सुन्दर ही सुन्दर बनता है।
Connotation: - भावार्थ- बल और प्रकाश, ब्रह्म क्षेत्र से हमें परमात्मा प्रदान करें।
Reads 366 times

SWAMI DAYANAND SARSWATI

मनुष्यैर्वायुविद्युतौ यथावद्विज्ञातव्यावित्याह ॥

Anvay:

ययोरिदं विश्वं पप्ने याविन्द्राग्नी पुरा कृतमिदं विश्वं न मर्धतस्ताऽहं हुवे ॥४॥

Word-Meaning: - (ता) तौ (हुवे) (ययोः) (इदम्) (पप्ने) ययोः सकाशाद्व्यवहारे (विश्वम्) सर्वं जगत् (पुरा) (कृतम्) (इन्द्राग्नी) वायुविद्युतौ (न) निषेधे (मर्धतः) हिंसतः ॥४॥
Connotation: - हे मनुष्या ! याभ्यां वायुविद्युद्भ्यां सर्वं जगत् व्यवहरति यौ जगति स्थित्वा कञ्चन न हिंसतो विकृतौ सन्तौ नाशयतस्तौ मनुष्यैर्विज्ञाय यथावदुपकर्त्तव्यम् ॥४॥
Reads 366 times

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - I invoke, admire and celebrate Indra, cosmic energy, and Agni, cosmic heat and light, both manifestations of divine vision, will and action, by whose power and operation this whole universe has evolved as of eternity. The two do not hurt, injure or destroy us.
Reads 366 times

ACHARYA DHARMA DEVA VIDYA MARTANDA

Men should know the air and electricity thoroughly—is told.

Anvay:

I praise those air and electricity on account of which, this world is going on, with all its dealings and which do not destroy the universe.

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - O men! you should know the exact nature and attributes of these air and electricity and derive benefit from them by which all dealings are made in the world and which do not destroy the world when used properly, but cause destruction when not used methodically.
Reads 366 times

MATA SAVITA JOSHI

N/A

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - हे माणसांनो! ज्या वायू व विद्युतमुळे जगातील सर्व व्यवहार चालतात व जे जगात स्थिर बनून कुणालाही नष्ट करीत नाहीत व विकार झाल्यास ते नष्ट करतात. माणसांनी ते यथायोग्य जाणावे व त्यांचा उपयोग करून घ्यावा. ॥ ४ ॥