Go To Mantra
Viewed 389 times

उ॒त त्या मे॒ हव॒मा ज॑ग्म्यातं॒ नास॑त्या धी॒भिर्यु॒वम॒ङ्ग वि॑प्रा। अत्रिं॒ न म॒हस्तम॑सोऽमुमुक्तं॒ तूर्व॑तं नरा दुरि॒ताद॒भीके॑ ॥१०॥

English Transliteration

uta tyā me havam ā jagmyātaṁ nāsatyā dhībhir yuvam aṅga viprā | atriṁ na mahas tamaso mumuktaṁ tūrvataṁ narā duritād abhīke ||

Mantra Audio
Pad Path

उ॒त। त्या। मे॒। हव॑म्। आ। ज॒ग्म्या॒त॒म्। नास॑त्या। धी॒भिः। यु॒वम्। अ॒ङ्ग। वि॒प्रा॒। अत्रि॑म्। न। म॒हः। तम॑सः। अ॒मु॒मु॒क्त॒म्। तूर्व॑तम्। न॒रा॒। दुः॒ऽइ॒तात्। अ॒भीके॑ ॥१०॥

Rigveda » Mandal:6» Sukta:50» Mantra:10 | Ashtak:4» Adhyay:8» Varga:9» Mantra:5 | Mandal:6» Anuvak:5» Mantra:10


SWAMI DAYANAND SARSWATI

फिर मनुष्यों को किनके सङ्ग से कैसा होना योग्य है, इस विषय को कहते हैं ॥

Word-Meaning: - हे (अङ्ग) मित्र ! (नासत्या) सत्य आचरण करनेवाले (विप्रा) मेधावी अध्यापक और उपदेशक (नरा) नायक सब में श्रेष्ठजन (त्या) वे (युवम्) तुम दोनों (धीभिः) उत्तम बुद्धि वा कर्मों से (मे) मेरे (अभीके) समीप में (हवम्) लेने योग्य पदार्थ को (आ, जग्म्यातम्) सब ओर से प्राप्त होओ (उत) और जैसे (महः) महान् (तमसः) अन्धकार से (अत्रिम्) सूर्य को (न) वैसे (दुरितात्) अधर्माचरण से (अमुमुक्तम्) छुड़ाओ और दुर्गुणों को (तूर्वतम्) नष्ट करो ॥१०॥
Connotation: - इस मन्त्र में उपमालङ्कार है। जैसे सूर्योदय को प्राप्त होकर सब पदार्थ अन्धकार से छूट जाते हैं, वैसे धार्मिक विद्वान् को प्राप्त होकर अविद्या से मनुष्य मुक्त होते हैं ॥१०॥

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

महान् अन्धकार का विनाश

Word-Meaning: - [१] (उत्) = और हे (त्या) = वे प्रसिद्ध (नासत्या) = [न+असत्य] असत्यों को हमारे जीवनों से दूर करनेवाले प्राणापानो! (युवम्) = आप (विप्रा) = हमारा पूरण करनेवाले हो । आप (धीभिः) = बुद्धिपूर्वक किये गये कर्मों के साथ (मे हवम्) = मेरी पुकार को (जग्म्यातम्) = प्राप्त होवो । जब मैं बुद्धिपूर्वक कर्मों को करता हुआ आपका आराधन करूँ, तो आप मेरी प्रार्थना को सुनो । [२] हे प्राणापानो ! (अत्रिम् न) = जैसे आप 'काम-क्रोध-लोभ' तीनों से ऊपर उठे हुए व्यक्ति को (महः तमसः) = महान् अन्धकार से (अमुमुक्तम्) = मुक्त करते हो, उसी प्रकार हे (नरा) = हमें आगे ले चलनेवाले प्राणापानो ! आप (अभीके) = प्राप्त संग्राम में (दुरितात्) = पाप से (तूर्वतम्) = [तुर्व् to save] हमें बचाते हो ।
Connotation: - भावार्थ—प्राणसाधना के द्वारा [क] जीवन से अस्तय दूर होता है, [ख] जीवन का विशेषरूप से पूरण होता है, [ग] अन्धकार दूर होता है, [घ] दुरित से हम बच पाते हैं।

SWAMI DAYANAND SARSWATI

पुनर्मनुष्यैः केषां सङ्गेन कीदृशैर्भवितव्यमित्याह ॥

Anvay:

हे अङ्ग ! नासत्या विप्रा नरा त्या युवं धीभिर्मेऽभीके हवमा जग्म्यातमुत यथा महस्तमसोऽत्रिं न दुरितादमुमुक्तं दुर्गुणांस्तूर्वतम् ॥१०॥

Word-Meaning: - (उत) अपि (त्या) तौ (मे) मम (हवम्) आदातव्यम् (आ) (जग्म्यातम्) प्राप्नुयातम् (नासत्या) सत्याचारिणौ (धीभिः) प्रज्ञाभिः कर्मभिर्वा (युवम्) युवाम् (अङ्ग) मित्र (विप्रा) मेधाविनावध्यापकोपदेशकौ (अत्रिम्) सूर्य्यम् (न) इव (महः) महतः (तमसः) अन्धकारस्य (अमुमुक्तम्) मोचयेतम् (तूर्वतम्) हिंस्यातम् (नरा) नायकौ (दुरितात्) अधर्माचरणात् (अभीके) समीपे ॥१०॥
Connotation: - अत्रोपमालङ्कारः। यथा सूर्य्योदयं प्राप्य सर्वे पदार्थास्तमसो मुक्ता जायन्ते तथा धार्मिकं विद्वासं प्राप्याऽविद्याया जना मुक्ता जायन्ते ॥१०॥

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - And may the Ashvins, those two complementary currents of nature’s energy, the teacher and the preacher, leading lights of the world, vibrant benefactors dear as breath of life, both committed to truth and eternal law, come in response to my invitation with gifts of intelligence and competence for holy action, protect me as Atri, the man free from physical, mental and spiritual ailments, save me from deep darkness and release me from sin and evil all round prevailing.

ACHARYA DHARMA DEVA VIDYA MARTANDA

By whose association how men should be and how-is told.

Anvay:

O dear friends ! who are absolutely truthful being free from untruth and exceedingly wise-leading teachers preachers, come to me with your intellect and good actions to give me most acceptable knowledge. Deliver me from all darkness of unrighteous conduct and destroy all my evils, like the sun, from the darkness.

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - All men become free from ignorance by coming in contact with the enlightened person, as at the rise of the sun, all objects become free from darkness.

MATA SAVITA JOSHI

N/A

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - या मंत्रात उपमालंकार आहे. जसा सूर्योदय झाल्यावर सर्व पदार्थ अंधारातून मुक्त होतात तसे धार्मिक विद्वानामुळे माणसे अविद्येतून मुक्त होतात. ॥ १० ॥