Go To Mantra

इन्द्र॒ ज्येष्ठं॑ न॒ आ भ॑रँ॒ ओजि॑ष्ठं॒ पपु॑रि॒ श्रवः॑। येने॒मे चि॑त्र वज्रहस्त॒ रोद॑सी॒ ओभे सु॑शिप्र॒ प्राः ॥५॥

English Transliteration

indra jyeṣṭhaṁ na ā bharam̐ ojiṣṭham papuri śravaḥ | yeneme citra vajrahasta rodasī obhe suśipra prāḥ ||

Mantra Audio
Pad Path

इन्द्र॑। ज्येष्ठ॑म्। नः॒। आ। भ॒र॒। ओजि॑ष्ठम्। पपु॑रि। श्रवः॑। येन॑। इ॒मे इति॑। चि॒त्र॒। व॒ज्र॒ऽह॒स्त॒। रोद॑सी॒ इति॑। आ। उ॒भे इति॑। सु॒शि॒प्र॒। प्राः ॥५॥

Rigveda » Mandal:6» Sukta:46» Mantra:5 | Ashtak:4» Adhyay:7» Varga:27» Mantra:5 | Mandal:6» Anuvak:4» Mantra:5


Reads 460 times

SWAMI DAYANAND SARSWATI

फिर वह राजा क्या करे, इस विषय को कहते हैं ॥

Word-Meaning: - हे (सुशिप्र) सुन्दर ठुड्ढी और नासिका युक्त (चित्र) अद्भुत गुण, कर्म्म और स्वभाववाले (वज्रहस्त) शस्त्र और अस्त्र हाथ में जिसके ऐसे और (इन्द्र) श्रेष्ठ गुणों के धारण करनेवाले ! आप (ज्येष्ठम्) अतिशय प्रशंसित (ओजिष्ठम्) अतिशय बल के देने (पपुरि) पालन करने और पुष्टि करनेवाले (श्रवः) अन्न वा श्रवण को (नः) हम लोगों के लिये (आ, भर) धारण करो (येन) जिससे (उभे) दोनों (इमे) इन (रोदसी) अन्तरिक्ष और पृथिवी को (आ) सब प्रकार से (प्राः) व्याप्त होओ ॥५॥
Connotation: - हे राजन् ! आप ऐसे गुण, कर्म्म और स्वभाव का स्वीकर करें, जिससे न्याय, भूमि, राज्य, सेना और विजय को धारण करने को समर्थ होवें ॥५॥
Reads 460 times

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

'ज्येष्ठ-ओजिष्ठ-पपुरि-शवस्'

Word-Meaning: - [१] हे (इन्द्र) = सर्वशक्तिमन् प्रभो! (नः) = हमारे लिये (ज्येष्ठम्) = प्रशस्यतम (ओजिष्ठम्) = अत्यन्त ओजस्वी (पपुरि) = पालक व पूरक (श्रवः) = ज्ञान को आभर प्राप्त कराइये । [२] हे (चित्र) = चायनीयपूजनीय, (वज्रहस्त) = वज्र हाथ में लिये हुए प्रभो! दुष्टों को दण्ड देनेवाले (सुशिप्र) = उत्तम हनु व नासिकावाले प्रभो ! उस ज्ञान को हमें प्राप्त कराइये (येन) = जिससे कि इमे उभे इन दोनों (रोदसी) = द्यावापृथिवी को, मस्तिष्क व शरीर को (आ प्राः) = आप पूरित करते हैं। यहाँ 'सुशिप्र' सम्बोधन इस भाव को व्यक्त कर रहा है कि हम खूब चबाकर खायें [हनु] और प्राणायाम करें [नासिका] जिससे शरीर के रोगों व मन के दोषों से दूर रहते हुए हम उत्कृष्ट ज्ञान को प्राप्त कर सकें । प्रभु सुशिप्र हैं, हम भी सुशिप्र बनें और 'ज्येष्ठ ओजिष्ठ पपुरि श्रव' को प्राप्त करें ।
Connotation: - भावार्थ- प्रभु हमें वह प्रशस्त ज्ञान दें जिससे कि वे सब का पूरण करते हैं, सब की न्यूनताओं को दूर करते हैं।
Reads 460 times

SWAMI DAYANAND SARSWATI

पुनः स राजा किं कुर्यादित्याह ॥

Anvay:

हे सुशिप्र चित्र वज्रहस्तेन्द्र ! त्वं ज्येष्ठमोजिष्ठं पपुरि श्रवो न आ भर येनोभे इमे रोदसी आ प्राः ॥५॥

Word-Meaning: - (इन्द्र) शुभगुणानां धर्त्तः (ज्येष्ठम्) अतिशयेन प्रशस्तम् (नः) अस्मदर्थम् (आ) (भर) (ओजिष्ठम्) अतिशयेन बलप्रदम् (पपुरि) पालकं पुष्टिकरम् (श्रवः) अन्नं श्रवणं वा (येन) (इमे) (चित्र) अद्भुतगुणकर्मस्वभाव (वज्रहस्त) शस्त्रास्त्रपाणे (रोदसी) द्यावापृथिव्यौ (आ) समन्तात् (उभे) (सुशिप्र) सुशोभितहनुनासिक (प्राः) व्याप्नुयाः ॥५॥
Connotation: - हे राजन् ! भवानीदृशान् गुणकर्म्मस्वभावान्त्स्वीकुर्याद्येन न्यायं भूमिं राज्यं सेनां विजयं च धर्तुं शक्नुयात् ॥५॥
Reads 460 times

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - Indra, lord of noblest virtue and knowledge, bear and bring us that best and most lustrous food for the nourishment of body and mind by which, O wondrous hero of golden helmet and wielder of thunder in hand, you may reach both this earth and this sky upto the heaven.
Reads 460 times

ACHARYA DHARMA DEVA VIDYA MARTANDA

What should a king do is told.

Anvay:

O most virtuous king ! endowed with wonderful virtues, actions and temperament and handsome jaw, nose and other parts, holder of arms and missiles in your hands, bring us name, fame and food, that gives us much strength and is very nourishing, by which you fill this earth and heaven to the full.

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - O king ! you should bear such noble virtues, actions and temperament, that you are able to uphold justice, land, kingdom, army and victory.
Reads 460 times

MATA SAVITA JOSHI

N/A

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - हे राजा ! तू अशा गुण, कर्म, स्वभावाचा स्वीकार करावास, ज्यामुळे न्याय, भूमी, राज्य, सेना व विजय प्राप्त करण्यास समर्थ होऊ शकशील. ॥ ५ ॥