Go To Mantra

तं वः॑ सखायः॒ सं यथा॑ सु॒तेषु॒ सोमे॑भिरीं पृणता भो॒जमिन्द्र॑म्। कु॒वित्तस्मा॒ अस॑ति नो॒ भरा॑य॒ न सुष्वि॒मिन्द्रोऽव॑से मृधाति ॥९॥

English Transliteration

taṁ vaḥ sakhāyaḥ saṁ yathā suteṣu somebhir īm pṛṇatā bhojam indram | kuvit tasmā asati no bharāya na suṣvim indro vase mṛdhāti ||

Mantra Audio
Pad Path

तम्। वः॒। स॒खा॒यः॒। सम्। यथा॑। सु॒तेषु॑। सोमे॑भिः। ई॒म्। पृ॒ण॒त॒। भो॒जम्। इन्द्र॑म्। कु॒वित्। तस्मै॑। अस॑ति। नः॒। भरा॑य। न। सुस्वि॑म्। इन्द्रः॑। अव॑से। मृ॒धा॒ति॒ ॥९॥

Rigveda » Mandal:6» Sukta:23» Mantra:9 | Ashtak:4» Adhyay:6» Varga:16» Mantra:4 | Mandal:6» Anuvak:2» Mantra:9


Reads 345 times

SWAMI DAYANAND SARSWATI

फिर मनुष्यों को कैसा वर्त्ताव करना चाहिये, इस विषय को कहते हैं ॥

Word-Meaning: - हे (सखायः) मित्र जनो ! (यथा) जैसे (सोमेभिः) ऐश्वर्य की प्रेरणा आदि क्रियाओं से (सुतेषु) उत्पन्न हुओं में (वः) आप लोग और (नः) हम लोगों के (भराय) पालन के लिये (अवसे) रक्षण आदि के लिये जो (इन्द्रः) राजा (न) नहीं (मृधाति) हिंसा करे (तम्) उस (भोजम्) पालन करनेवाले (सुष्विम्) उत्पन्न करने वा ऐश्वर्य्य करनेवाले (इन्द्रम्) शत्रु के विनाश करनेवाले राजा को आप लोग (सम्, पृणता) उत्तम प्रकार सुखी करिये (तस्मै) उसके लिये (ईम्) जल से (कुवित्) बड़ा (असति) होवे ॥९॥
Connotation: - जो मनुष्य राग और द्वेष का त्याग करके परस्पर रक्षण करते हैं, वे सुख को प्राप्त होते हैं ॥९॥
Reads 345 times

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

सोमरक्षण द्वारा प्रभु प्राप्ति

Word-Meaning: - [१] हे (सखायः) = मित्रो ! (तम्) = उस (वः भोजम्) = तुम्हारा पालन करनेवाले (इन्द्रम्) = शत्रुओं के विद्रावक प्रभु को (यथा सुतेषु) = ठीक-ठीक सोमों के उत्पन्न होने पर (सोमेभिः) = इन सोमों के द्वारा (ईम्) = निश्चय से (संपृणता) = सम्यक् अपने अन्दर पूरित करो। सोमरक्षण से ही मानस नैर्मल्य व बुद्धि की तीव्रता होकर हम अपने हृदयों में प्रभु - दर्शन कर पाते हैं। [२] (नः भराय) = हमारे पालन-पोषण के लिए (तस्मा कुवित् असति) = उस प्रभु के पास बहुत है। हमारे पालन के लिए आवश्यक किसी धन की वहाँ कमी नहीं है। (इन्द्रः) = वे परमैश्वर्यशाली प्रभु (सुष्विम्) = उत्तम यज्ञशील पुरुष को (न मृधाति) = हिंसित नहीं करते। अवसे उसके रक्षण के लिए होते हैं।
Connotation: - भावार्थ- सोमरक्षण द्वारा ही हम अपने जीवनों में प्रभु को पूरित करते हैं। ये प्रभु ही यज्ञशील पुरुष को हिंसित नहीं होने देते।
Reads 345 times

SWAMI DAYANAND SARSWATI

पुनर्मनुष्यैः कथं वर्तितव्यमित्याह ॥

Anvay:

हे सखायो ! यथा सोमेभिः सुतेषु वो नश्च भरायावसे य इन्द्रो न मृधाति तं भोजं सुष्विमिन्द्रं यूयं सं पृणता तस्मा ईं कुविदसति ॥९॥

Word-Meaning: - (तम्) (वः) युष्माकम् (सखायः) सुहृदः (सम्) (यथा) (सुतेषु) निष्पन्नेषु (सोमेभिः) ऐश्वर्यप्रेरणादिक्रियाभिः (ईम्) उदकेन (पृणता) सुखयत। अत्र संहितायामिति दीर्घः। (भोजम्) पालकम् (इन्द्रम्) शत्रुविनाशकं राजानम् (कुवित्) महत् (तस्मै) (असति) भवेत् (नः) अस्माकम् (भराय) पालनाय (न) निषेधे (सुष्विम्) सोतारमैश्वर्यकारकम् (इन्द्रः) राजा (अवसे) रक्षणाद्याय (मृधाति) हिंस्यात् ॥९॥
Connotation: - ये मनुष्या रागद्वेषौ विहाय परस्परं रक्षणं विदधति ते महत्सुखमाप्नुवन्ति ॥९॥
Reads 345 times

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - O friends, in all your acts of divine service, admire and adore Indra, lord giver of light and food, with yajnic offers of water and endeavours of creative joy dedicated to him so that the great and magnanimous lord would be gracious in the sustenance and protection of you and us all, since he never forsakes the earnest creator of soma.
Reads 345 times

ACHARYA DHARMA DEVA VIDYA MARTANDA

How should men deal with one another-is told.

Anvay:

O friends! gladden that Indra — the king who is destroyer of enemies, who is nourisher and causer of prosperity and who does not kill for your's and our's protection and nourishment when (his) acts leading to prosperity are accomplished. Gladden him by giving good food and pure water etc. which may cause great delight to him.

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - Those persons who protect one another having given up attachment and repulsion, enjoy much happiness.
Reads 345 times

MATA SAVITA JOSHI

N/A

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - जी माणसे राग द्वेष सोडून परस्परांचे रक्षण करतात ती सुखी होतात. ॥ ९ ॥