Go To Mantra
Viewed 367 times

को वे॑द नू॒नमे॑षां॒ यत्रा॒ मद॑न्ति॒ धूत॑यः। ऋ॒तजा॑ता अरे॒पसः॑ ॥१४॥

English Transliteration

ko veda nūnam eṣāṁ yatrā madanti dhūtayaḥ | ṛtajātā arepasaḥ ||

Mantra Audio
Pad Path

कः। वे॒द॒। नू॒नम्। ए॒षा॒म्। यत्र॑। मद॑न्ति। धूत॑यः। ऋ॒तऽजा॑ताः। अ॒रे॒पसः॑ ॥१४॥

Rigveda » Mandal:5» Sukta:61» Mantra:14 | Ashtak:4» Adhyay:3» Varga:28» Mantra:4 | Mandal:5» Anuvak:5» Mantra:14


SWAMI DAYANAND SARSWATI

फिर उपदेशार्थ विषय को कहते हैं ॥

Word-Meaning: - हे विद्वानो ! (यत्रा) जहाँ (ऋतजाताः) सत्य में उत्पन्न होनेवाले (अरेपसः) अपराध से रहित (धूतयः) पाप को कम्पानेवाले (मदन्ति) प्रसन्न होते हैं वहाँ (एषाम्) इन वायु आदि के स्वरूप को (नूनम्) निश्चित (कः) कौन (वेद) जानता है ॥१४॥
Connotation: - हे मनुष्यो ! अपराध-अनपराध तथा सत्य और असत्य को कौन जानता है, यह हम पूछते हैं। जो प्रमाद से रहित और परमेश्वरभक्त होते हैं ॥१४॥

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

ऋतजाता:-अरेपसः

Word-Meaning: - [१] (एषाम्) = इन प्राणों के स्वरूप व स्थान को (नूनम्) = निश्चय से (कः वेद) = कोई विरला ही जानता है ? (यत्रा) = जिन स्थानों में स्थित हुए हुए (धूतयः) = शत्रुओं को कम्पित करनेवाले ये प्राण (मदन्ति) [मादयन्ति] = जीवन को उल्लासमय बनाते हैं। शरीरस्थ प्राण अपनी क्रियाओं से शरीर की व्याधियों व मन की आधियों को विनष्ट करते हैं। पर कोई विरला पुरुष ही इन प्राणों की साधना में प्रवृत्त होता है। [२] ये प्राण (ऋतजाता:) = ऋत का अनुभव होने के लिये ही प्रादुर्भूत हुए हैं [ऋते जाता:], इनके कारण अमृत का विनाश होकर ऋत का विकास होता है। (अरेपसः) = ये प्राण दोषरहित हैं। प्राणसाधना से सब दोषों का दहन होकर जीवन निर्दोष व दीप्त बनता है।
Connotation: - भावार्थ- प्राणसाधना से [१] जीवन निर्दोष बनता है, [२] ऋत व सत्य का जीवन में विकास होता है। [३] सब मलों का परिहार होने से आनन्द का अनुभव होता है ।

SWAMI DAYANAND SARSWATI

पुनरुपदेशार्थविषयमाह ॥

Anvay:

हे विद्वांसो ! यत्रर्तजाता अरेपसो धूतयो मदन्ति तत्रैषां स्वरूपं नूनं को वेद ॥१४॥

Word-Meaning: - (कः) (वेद) जानाति (नूनम्) निश्चितम् (एषाम्) वाय्वादीनाम् (यत्रा) (मदन्ति) हर्षन्ति (धूतयः) ये पापं धूनयन्ति ते (ऋतजाताः) य ऋते जायन्ते ते (अरेपसः) अनपराधिनः ॥१४॥
Connotation: - हे मनुष्या ! अपराधानपराधौ सत्यासत्ये च को वेत्तीति पृच्छामः। ये प्रमादविरहाः परमेश्वरभक्ता भवन्तीति ॥१४॥

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - Who would know of them for sure where these tempestuous heroes born of truth, immaculate and free challengers of sin, work and rejoice and celebrate their victory?

ACHARYA DHARMA DEVA VIDYA MARTANDA

Something about the duties of the enlightened persons is told further.

Anvay:

O learned persons! who knows with certainty where those noble persons who are well-known for their truthfulness, and who are sinless, or faultless and shakers or strikers of sin, rejoice?

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - We ask you, who are the knowers Of The fault (sin) and merit, truth and untruth. The answer is that those who are devotees of God are free from all negligence.

MATA SAVITA JOSHI

N/A

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - हे माणसांनो! कोण अपराध-अनपराध तसेच सत्य व असत्य जाणतो? हे आम्ही विचारतो. तर (त्याचे उत्तर असे की) जे प्रमादरहित असून परमेश्वर भक्त असतात तेच हे जाणतात. ॥ १४ ॥