Go To Mantra
Viewed 387 times

वृषा॒ ग्रावा॒ वृषा॒ मदो॒ वृषा॒ सोमो॑ अ॒यं सु॒तः। वृष॑न्निन्द्र॒ वृष॑भिर्वृत्रहन्तम ॥२॥

English Transliteration

vṛṣā grāvā vṛṣā mado vṛṣā somo ayaṁ sutaḥ | vṛṣann indra vṛṣabhir vṛtrahantama ||

Mantra Audio
Pad Path

वृषा॑। ग्रावा॑। वृषा॑। मदः॑। वृषा॑। सोमः॑। अ॒यम्। सु॒तः। वृ॒ष॑न्। इ॒न्द्र॒। वृष॑ऽभिः। वृ॒त्र॒ह॒न्ऽत॒म॒ ॥२॥

Rigveda » Mandal:5» Sukta:40» Mantra:2 | Ashtak:4» Adhyay:2» Varga:11» Mantra:2 | Mandal:5» Anuvak:3» Mantra:2


SWAMI DAYANAND SARSWATI

अब मेघविषय को कहते हैं ॥

Word-Meaning: - (वृषन्) बल की इच्छा करते हुए (वृत्रहन्तम) अतिशय करके शत्रुओं के और (इन्द्र) दुःखों के नाश करनेवाले जन ! जो (अयम्) यह (वृषा) आनन्द को उत्पन्न करने और (वृषा) वृष्टि करनेवाला (ग्रावा) मेघ और (मदः) आनन्द तथा (वृषा) सुख का वर्षानेवाला (सोमः) ओषधियों का समूह (सुतः) उत्पन्न किया गया है, उन (वृषभिः) मेघादिकों से कार्य्यों को सिद्ध कीजिये ॥२॥
Connotation: - जो मेघ आदि पदार्थ हैं, उनसे मनुष्य बहुत कार्य्यों को सिद्ध कर सकते हैं ॥२॥

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

स्तोता-प्रसन्न व सोमरक्षक

Word-Meaning: - [१] (ग्रावा) = प्रभु के लिये स्तुति वाणियों का उच्चारण करनेवाला (वृषा) = शक्तिशाली बनता है (मदः) = सदा आनन्दित रहनेवाला (वृष) = शक्तिशाली होता है। (अयम्) = यह (सुतः सोमः) = उत्पन्न किया गया सोम (वृषा) = हमें शक्तिशाली बनानेवाला है सो हम 'सोता, प्रसन्न व सोमरक्षक' बनकर शक्तिशाली बनें। [२] हे (इन्द्र) = सब दस्युओं का संहार करनेवाले प्रभो ! (वृषन्) = हमारे में सोम का सेचन करनेवाले प्रभो ! और सोमरक्षण के लिये ही (वृत्रहन्तम) = सर्वाधिक वासना को विनष्ट करनेवाले प्रभो! आप (वृषभिः) = इन हमें शक्तिशाली बनानेवाले सोमों के हेतु से ही हमें प्राप्त हों । आपने ही वासना को विनष्ट करके हमारे जीवन में सोम का रक्षण करना है ।
Connotation: - भावार्थ- स्तोता-सदा प्रसन्न रहनेवाला व सोमरक्षक पुरुष ही शक्तिशाली बनता है।

SWAMI DAYANAND SARSWATI

अथ मेघविषयमाह ॥

Anvay:

हे वृषन् वृत्रहन्तमेन्द्र ! योऽयं वृषा वृषा ग्रावा मदो वृषा सोमः सुतोऽस्ति तैर्वृषभिः कार्य्याणि साध्नुहि ॥२॥

Word-Meaning: - (वृषा) वृष्टिकरः (ग्रावा) मेघः (वृषा) आनन्दकरः (मदः) हर्षः (वृषा) सुखवर्षकः (सोमः) ओषधिगणः (अयम्) (सुतः) निष्पादितः (वृषन्) बलमिच्छन् (इन्द्र) दुःखविदारक (वृषभिः) मेघादिभिः (वृत्रहन्तम) अतिशयेन शत्रुविनाशक ॥२॥
Connotation: - ये मेघादयः पदार्थाः सन्ति तैर्मनुष्या बहूनि कार्य्याणि साद्धुं शक्नुवन्ति ॥२॥

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - Deep is the cloud, the hope and ecstasy is high, and this soma distilled is potent and delicious. O generous lord, Indra, creator of valour and destroyer of darkness and suffering, come and realise the highest prosperity with the showers of rain clouds.

ACHARYA DHARMA DEVA VIDYA MARTANDA

The nature of the clouds is told.

Anvay:

O king ! desiring strength, you are the best among the destroyer of enemies. O annihilator of miseries! the cloud causes rains and showers happiness, and joy that procures more bliss. The band of soma and other plants which are jyo-giving accomplish many works with all these clouds (and other things.

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - Men can accomplish many purposes with cloud and other things.

MATA SAVITA JOSHI

N/A

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - मेघ इत्यादीद्वारे माणसे पुष्कळ कार्य करू शकतात. ॥ २ ॥