Go To Mantra
Viewed 400 times

यस्त्वा॑ हृ॒दा की॒रिणा॒ मन्य॑मा॒नोऽम॑र्त्यं॒ मर्त्यो॒ जोह॑वीमि। जात॑वेदो॒ यशो॑ अ॒स्मासु॑ धेहि प्र॒जाभि॑रग्ने अमृत॒त्वम॑श्याम् ॥१०॥

English Transliteration

yas tvā hṛdā kīriṇā manyamāno martyam martyo johavīmi | jātavedo yaśo asmāsu dhehi prajābhir agne amṛtatvam aśyām ||

Mantra Audio
Pad Path

यः। त्वा॒। हृ॒दा। की॒रिणा॑। मन्य॑मानः॒। अम॑र्त्यम्। मर्त्यः॑। जोह॑वीमि। जात॑ऽवेदः। यशः॑। अ॒स्मासु॑। धे॒हि॒। प्र॒जाभिः॑। अ॒ग्ने॒। अ॒मृ॒त॒ऽत्वम्। अ॒श्या॒म् ॥१०॥

Rigveda » Mandal:5» Sukta:4» Mantra:10 | Ashtak:3» Adhyay:8» Varga:19» Mantra:5 | Mandal:5» Anuvak:1» Mantra:10


SWAMI DAYANAND SARSWATI

फिर उसी विषय को अगले मन्त्र में कहते हैं ॥

Word-Meaning: - हे (जातवेदः) विज्ञान से युक्त (अग्ने) अग्नि के सदृश वर्तमान राजन् ! (यः) जो (मन्यमानः) जानता हुआ (मर्त्यः) मनुष्य मैं (हृदा) अन्तःकरण और (कीरिणा) स्तुति करनेवाले से (अमर्त्यम्) मरणधर्म्म से रहित (त्वा) आपकी (जोहवीमि) अत्यन्त स्पर्द्धा करूँ और जैसे (प्रजाभिः) पालन करने योग्य प्रजाओं के साथ (अमृतत्वम्) मोक्षभाव को (अश्याम्) प्राप्त होऊँ, वैसे (अस्मासु) हम लोगों में (यशः) कीर्त्ति को (धेहि) धरिये, स्थापन कीजिये ॥१०॥
Connotation: - जैसे प्रजायें राजा के हित को सिद्ध करती हैं, वैसे ही राजा प्रजा के सुख की इच्छा करें। इस प्रकार परस्पर प्रीति से अतुल सुख को प्राप्त होवें ॥१०॥

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

यशस्वी व अमर जीवन

Word-Meaning: - [१] हे (जातवेदः) - सर्वज्ञ प्रभो ! (अमर्त्यं त्वा) = अविनाशी आपको (यः) = जो (मर्त्यः) = मरणधर्मा में (कीरिणा) = स्तुतियुक्त (मनसा) = मन-से (मन्यमानः) = मनन करता हुआ, स्तुति शब्दों के अर्थ का भावन करता हुआ [तज्जपः तदर्थभावनम्] (जोहवीमि) = पुकारता हूँ। [२] वे आप (अस्मासु) = हमारे में (यशः धेहि) = यश का स्थापन करिये, आपकी कृपा से मैं यशस्वी कार्यों को ही करनेवाला बनूँ । (अग्ने) = हे अग्रणी प्रभो ! मैं आपकी कृपा से (प्रजाभिः) = प्रजाओं के द्वारा (अमृतत्वम्) = अमरता को (अश्याम्) = प्राप्त करूँ । इस शरीर को छोड़ने के बाद भी सन्तानों के रूप में जीवित ही रहूँ । वस्तुतः यशस्वी जीवनवालों का वंश चलता ही चलता है। कोई तीव्र अपयश की बात आ जाने पर ही वंश समाप्त हुआ करता है ।
Connotation: - भावार्थ- प्रभु का मैं स्तवन करता हूँ। प्रभु मुझे यशस्वी व प्रजाओं द्वारा अमर जीवन प्राप्त कराते हैं।

SWAMI DAYANAND SARSWATI

पुनस्तमेव विषयमाह ॥

Anvay:

हे जातवेदोऽग्ने ! यो मन्यमानो मर्त्योऽहं हृदा कीरिणामर्त्यं त्वा जोहवीमि यथा प्रजाभिः सहाऽमृतत्वमश्यां तथाऽस्मासु यशो धेहि ॥१०॥

Word-Meaning: - (यः) (त्वा) त्वाम् (हृदा) (कीरिणा) स्तावकेन। कीरिरिति स्तोतृनामसु पठितम्। (निघं०३.१६)। (मन्यमानः) विजानन् (अमर्त्यम्) मरणधर्मरहितम् (मर्त्यः) मनुष्यः (जोहवीमि) भृशं स्पर्द्धे (जातवेदः) जातविज्ञान (यशः) कीर्त्तिम् (अस्मासु) (धेहि) (प्रजाभिः) पालनीयाभिस्सह (अग्ने) पावकवद्वर्त्तमान राजन् (अमृतत्वम्) मोक्षभावम् (अश्याम्) प्राप्नुयाम् ॥१०॥
Connotation: - यथा प्रजा राजहितं साध्नुवन्ति तथैव राजा प्रजासुखमिच्छेदेवं परस्परप्रीत्याऽतुलं सुखं प्राप्नुवन्तु ॥१०॥

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - While I, a mortal man, invoke, sing and celebrate your gifts and glory, immortal lord omnipresent in the world of existence, I pray with a sincere heart in full awareness of your omniscience and omnipotence as a supplicant, give us the gift of honour and excellence and bless us that with good progeny we may attain the state of immortality and ultimate freedom.

ACHARYA DHARMA DEVA VIDYA MARTANDA

The same subject of ruler's 'and people's duties is continued.

Anvay:

O highly learned king ! you are purifier like the fire, and with admiring heart we call upon you. I being an ordinary mortal and you being the immortal, because of your glory know the immortality of soul. I enjoy emancipation along with all good people, those who are to be protected. Establish in us good reputation.

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - As the subjects always strive for the welfare of the king (State), the same way, a ruler should also desire the happiness of his subjects. All may enjoy unparalleled happiness with mutual love in this way.

MATA SAVITA JOSHI

N/A

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - जशी प्रजा राजाचे हित करते तसे राजाने प्रजेचे सुख इच्छावे. या प्रकारे परस्पर प्रीतीने अमाप सुख प्राप्त करावे. ॥ १० ॥