Go To Mantra
Viewed 422 times

उ॒त त्ये मा॑ पौरुकु॒त्स्यस्य॑ सू॒रेस्त्र॒सद॑स्योर्हिर॒णिनो॒ ररा॑णाः। वह॑न्तु मा॒ दश॒ श्येता॑सो अस्य गैरिक्षि॒तस्य॒ क्रतु॑भि॒र्नु स॑श्चे ॥८॥

English Transliteration

uta tye mā paurukutsyasya sūres trasadasyor hiraṇino rarāṇāḥ | vahantu mā daśa śyetāso asya gairikṣitasya kratubhir nu saśce ||

Mantra Audio
Pad Path

उ॒त। त्ये। मा॒। पौ॒रु॒ऽकु॒त्स्यस्य॑। सू॒रेः। त्र॒सद॑स्योः। हि॒र॒णिनः। ररा॑णाः। वह॑न्तु। मा॒। दश॑। श्येता॑सः। अ॒स्य॒। गै॒रि॒ऽक्षि॒तस्य॑। क्रतु॑ऽभिः। नु। स॒श्चे॒ ॥८॥

Rigveda » Mandal:5» Sukta:33» Mantra:8 | Ashtak:4» Adhyay:2» Varga:2» Mantra:3 | Mandal:5» Anuvak:3» Mantra:8


SWAMI DAYANAND SARSWATI

अब विद्वद्विषय को अगले मन्त्र में कहते हैं ॥

Word-Meaning: - (पौरुकुत्स्यस्य) बहुत वज्र आदि शस्त्र और अस्त्रों को जाननेवाले के सन्तान (त्रसदस्योः) जिससे डाकू चोर आदि डरते हैं ऐसे (हिरणिनः) सुवर्ण धन आदि से युक्त (अस्य) इस (गैरिक्षितस्य) पर्वत में रहनेवाले (सूरेः) बुद्धिमान् जन की (क्रतुभिः) बुद्धि और कर्म्मों के साथ (रराणाः) रमते वा देते हुए (मा) मुझ को (वहन्तु) प्राप्त हों (उत) और भी (त्ये) वे (दश) दश संख्या परिमित (श्येतासः) श्वेत वर्णवाले घोड़े के सदृश (मा) मुझ को प्राप्त हों, उनका मैं (नु) शीघ्र (सश्चे) सम्बन्ध करता हूँ ॥८॥
Connotation: - जो सत्य धारण करनेवाले और सत्पुरुष जिनके मित्र ऐसे जन बुद्धि को बढ़ाते हुए दुष्टों का निवारण करते हैं, उनके साथ मैं मेल करता हूँ ॥८॥

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

गैरिक्षित के ऋतुओं से युक्त होना

Word-Meaning: - १. (उत) = और (त्ये) = वे (मा) = मुझे (दश) = दस (श्येतासः) = उज्ज्वल, विषय- पंक से अलिप्त इन्द्रियाश्व (वहन्तु) = जीवन यात्रा में आगे और आगे ले चलें । वे इन्द्रियाश्व मुझे ले चलें, जो कि (पौरुकुत्स्यस्य) = खूब ही वासनाओं का संहार करनेवाले को (रराणाः) = दिये गये हैं। (सूरेः) = ज्ञानी पुरुष के लिए दिये गये हैं। (त्रसदस्योः) = जिससे दास्यववृत्तियाँ भयभीत होती हैं - उस त्रसदस्यु को जो दिये गये हैं तथा (हिरणिनः) = [हिरण्यवतः हिरण्यं वै वीर्यम्] वीर्यवान् पुरुष को दिये गये हैं। २. इन इन्द्रियाश्वों को प्राप्त करके (अस्य) = इस (गैरिक्षितस्य) = वेदवाणियों [ज्ञानवाणियों में] निवास करनेवाले के (क्रतुभिः) = प्रज्ञानों-शक्तियों व यज्ञात्मक कर्मों से (नु) = निश्चयपूर्वक (सश्चे) = युक्त व समवेत होता हूँ। वस्तुत: जो 'पुरुकुत्स - सूरि-त्रसदस्यु व हिरणी' बनेगा, उसके इन्द्रियाश्व अवश्य प्रशस्त होंगे। यह उन इन्द्रियों के द्वारा उत्तम कर्मों को करता हुआ प्रज्ञानों को प्राप्त करेगा ही। सदा ज्ञान में निवास करनेवाला बनकर यह वासनाओं से बचा रहेगा और शक्तिशाली होगा ।
Connotation: - भावार्थ- हमारे इन्द्रियाश्व शुद्ध हों। हम वासनाओं का संहार करनेवाले [पुरुकुत्स] ज्ञानी [सूरि] दास्यववृत्तियों से दूर [त्रसदस्यु] वीर्यवान् [हिरणी] व सदा ज्ञान में निवास करनेवाले [गैरिक्षित] बनें ।

SWAMI DAYANAND SARSWATI

अथ विद्वद्विषयमाह ॥

Anvay:

पौरुकुत्स्यस्य त्रसदस्योर्हिरणिनोऽस्य गैरिक्षितस्य सूरेः क्रतुभिस्सह रराणा मा वहन्तूत त्ये दश श्येतास इव मा वहन्तु तानहं नु सश्चे ॥८॥

Word-Meaning: - (उत) अपि (त्ये) ते (मा) माम् (पौरुकुत्स्यस्य) बहुवज्रादिशस्त्राऽस्त्रविदोऽपत्यस्य (सूरेः) मेधाविनः (त्रसदस्योः) त्रस्यन्ति दस्यवो यस्मात् (हिरणिनः) हिरण्यादिधनयुक्तस्य (रराणाः) रममाणा ददमाना वा (वहन्तु) (मा) माम् (दश) (श्येतासः) श्वेतवर्णा अश्वाः (अस्य) (गैरिक्षितस्य) गिरौ पर्वते क्षितं निवसनं यस्य तस्य (क्रतुभिः) प्रज्ञाकर्मभिः (नु) सद्यः (सश्चे) सम्बध्नामि ॥८॥
Connotation: - ये सत्यसन्धाः सत्पुरुषमित्राः प्रज्ञां वर्धयन्तो दुष्टान्निवारयन्ति तैः सहाहमनुबध्नामि ॥८॥

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - And may those ten horses (ten senses of perception and volition or five senses of perception and five pranic energies) of the child of the wielder of the thunderbolt, wise and bold, terror of the wicked, lord of golden wealth, abiding on the heights carry me on in life. Playful yet stable are they, gifts of the bountiful, and with holiness of words and actions I abide with them, (and enjoy the beauty and sweetness of life).

ACHARYA DHARMA DEVA VIDYA MARTANDA

The subject of learned men is dealt.

Anvay:

I seek the company of wisemen cloaked in intellect and actions. They are the progeny of brave persons, well-armed with many missiles, arms and weapons, and the thieves and robbers are afraid of them. They are equipped with gold and riches and live at hills (secure places). As ten white horses reach me, I keep and train them very well.

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - I keep my friendship with such good people who are upholders of truth and whose friends put a check on the wickeds and give good advices to them.

MATA SAVITA JOSHI

N/A

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - जे सत्यवादी व सत्पुरुषमित्र असून बुद्धी वाढवितात व दुष्टांचे निवारण करतात त्यांच्याबरोबर मी संबंध वाढवितो. ॥ ८ ॥