Go To Mantra
Viewed 436 times

प्रति॒ ष्या सू॒नरी॒ जनी॑ व्यु॒च्छन्ती॒ परि॒ स्वसुः॑। दि॒वो अ॑दर्शि दुहि॒ता ॥१॥

English Transliteration

prati ṣyā sūnarī janī vyucchantī pari svasuḥ | divo adarśi duhitā ||

Mantra Audio
Pad Path

प्रति॑। स्या। सू॒नरी॑। जनी॑। वि॒ऽउ॒च्छन्ती॑। परि॑। स्वसुः॑। दि॒वः। अ॒द॒र्शि॒। दु॒हि॒ता ॥१॥

Rigveda » Mandal:4» Sukta:52» Mantra:1 | Ashtak:3» Adhyay:8» Varga:3» Mantra:1 | Mandal:4» Anuvak:5» Mantra:1


SWAMI DAYANAND SARSWATI

अब सात ऋचावाले बावनवें सूक्त का आरम्भ है, उसके प्रथम मन्त्र में उषा की तुल्यता से स्त्री के गुणों का वर्णन करते हैं ॥

Word-Meaning: - हे मनुष्यो ! जो (दिवः) सुन्दर (स्वसुः) भगिनी की (जनी) उत्पन्न करनेवाली (सूनरी) उत्तम पहुँचाती और (परि, व्युच्छन्ती) सब ओर से निवास देती हुई (दुहिता) कन्या के सदृश वर्त्तमान प्रातर्वेला (प्रति, अदर्शि) एक के प्रति एक देखी जाती है (स्या) वह जागे हुए मनुष्य से देखने योग्य है ॥१॥
Connotation: - वही स्त्री श्रेष्ठ, जो प्रातर्वेला के सदृश वर्त्तमान है ॥१॥

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

'सूनरी जनी' उषा

Word-Meaning: - [१] (स्या) = वह (दिवः) = दुहिता प्रकाश का हमारे जीवनों में प्रपूरण करनेवाली उषा (प्रति अदर्शि) = प्रतिदिन उदय होती हुई दिखती है। उषा निकलती है, हमें प्रबुद्ध करके हमारे जीवनों को प्रकाश से भर देती है। [२] (सूनरी) = यह हमें उत्तमता से मार्ग पर आगे और आगे ले चलती है । जनी यह हमारे जीवनों में शक्तियों का विकास करती है और (स्वसुः परि) = स्वसृ [-बहिन] के स्थानापन्न रात्रि की समाप्ति पर (व्युच्छन्ती) = अन्धकार को दूर करती है। यह उषा हमारे जीवन के अन्धकार को भी इसी प्रकार दूर भगाती है। में गुणों व
Connotation: - भावार्थ- उषा [क] हमें उत्तम मार्ग पर ले चलती है, [ख] हमारे जीवन शक्तियों का विकास करती है और [ग] प्रकाश का हमारे में प्रपूरण करनेवाली है।

SWAMI DAYANAND SARSWATI

अथोषर्वत्स्त्रीगुणानाह ॥

Anvay:

हे मनुष्या ! या दिवः स्वसुर्जनी सूनरी परिव्युच्छन्ती दुहितेवोषाः प्रत्यदर्शि स्या जागृतेन मनुष्येण द्रष्टव्या ॥१॥

Word-Meaning: - (प्रति) (स्या) सा (सूनरी) सुष्ठु नेत्री (जनी) जनयित्री (व्युच्छन्ती) निवासयन्ती (परि) (स्वसुः) भगिन्याः (दिवः) कमनीयायाः (अदर्शि) दृश्यते (दुहिता) कन्येव वर्त्तमाना ॥१॥
Connotation: - सैव स्त्री वरा या उषर्वद्वर्त्तते ॥१॥

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - That joyous dawn, pioneer of the sun, harbinger of the new day, shining at the departure of her sister, the night, rises to view every morning as the daughter of heaven, arousing the world to fresh life.

ACHARYA DHARMA DEVA VIDYA MARTANDA

The attributes of a noble woman are described.

Anvay:

O men! the dawn indeed is like the daughter of the sun, precedes or leads well towards the sun, generates light and dispels darkness. Likewise should a noble woman be. She should be a good leader, leading towards light by dispelling the darkness of ignorance and cause all to live in happiness, by driving away all miseries.

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - That woman is good who is like the dawn.

MATA SAVITA JOSHI

या सूक्तात प्रभातवेळेप्रमाणे स्त्रियांच्या गुणांचे वर्णन असल्यामुळे या सूक्ताच्या अर्थाची पूर्व सूक्तार्थाबरोबर संगती जाणावी.

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - जी उषेप्रमाणे असते. तीच स्त्री श्रेष्ठ असते. ॥ १ ॥