Go To Mantra
Viewed 398 times

आ वां॑ स॒हस्रं॒ हर॑य॒ इन्द्र॑वायू अ॒भि प्रयः॑। वह॑न्तु॒ सोम॑पीतये ॥३॥

English Transliteration

ā vāṁ sahasraṁ haraya indravāyū abhi prayaḥ | vahantu somapītaye ||

Mantra Audio
Pad Path

आ॑। वा॒म्। स॒हस्र॑म्। हर॑यः। इन्द्र॑वायू॒ इति॑। अ॒भि। प्रयः॑। वह॑न्तु। सोम॑ऽपीतये ॥३॥

Rigveda » Mandal:4» Sukta:46» Mantra:3 | Ashtak:3» Adhyay:7» Varga:22» Mantra:3 | Mandal:4» Anuvak:5» Mantra:3


SWAMI DAYANAND SARSWATI

फिर उसी विषय को अगले मन्त्र में कहते हैं ॥

Word-Meaning: - हे (इन्द्रवायू) सूर्य्य और पवन ! जो (हरयः) हरनेवाले मनुष्य (वाम्) आप दोनों को (सोमपीतये) सोमलता के पान करने के लिये (सहस्रम्) असंख्य (प्रयः) मनोहर भाव जैसे हों वैसे (आ, वहन्तु) प्राप्त करें, उनको आप दोनों (अभि) सब ओर से बोध दीजिये ॥३॥
Connotation: - हे मनुष्यो ! जो विद्वान् जन आप लोगों को पढ़ाय और उत्तम प्रकार शिक्षा देकर विद्वान् करते हैं, उनकी निरन्तर सेवा करो ॥३॥

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

अभि प्रयः

Word-Meaning: - [२] हे (इन्द्रवायू) = जितेन्द्रिय गतिशील पुरुषो! (वाम्) = आपको (हरयः) = ये इन्द्रियाश्व (सहस्रम्) = आनन्दपूर्वक [ स हस्] (प्रयः अभि) = अन्न की ओर (आवहन्तु) = प्राप्त कराएँ, अर्थात् ये इन्द्रियाश्व प्रसन्नतापूर्वक सात्त्विक भोजन करनेवाले हों। यह भोजन ही सोमरक्षण के लिए अनुकूल होता है। 'प्रय:' शब्द का अर्थ प्रयत्न भी है। ये इन्द्रियाश्व सदा प्रयत्नपूर्वक गतिवाले हों, आलस्य ही तो सोमविनाश का कारण बनता है। [२] ये इन्द्रियाश्व (सोमपीतये) = सोमरक्षण के लिए जितेन्द्रिय व क्रियाशील पुरुष को ले चलें । वस्तुतः जितेन्द्रियता और क्रियाशीलता ही सोमरक्षण का साधन बनते हैं ।
Connotation: - भावार्थ- हम इन्द्र बनें जितेन्द्रिय व क्रियाशील बनें, वायु । सात्त्विक अन्न का सेवन करते हुए तथा सतत प्रयत्न में लगे हुए हम सोम का रक्षण करनेवाले हों।

SWAMI DAYANAND SARSWATI

पुनस्तमेव विषयमाह ॥

Anvay:

हे इन्द्रवायू ! ये हरयो वां सोमपीतये सहस्रं प्रय आवहन्तु तान् युवामभिबोधयतम् ॥३॥

Word-Meaning: - (आ) (वाम्) युवाम् (सहस्रम्) असङ्ख्यम् (हरयः) हरणशीला मनुष्याः (इन्द्रवायू) सूर्य्यपवनौ (अभि) (प्रयः) कमनीयम् (वहन्तु) (सोमपीतये) सोमस्य पानाय ॥३॥
Connotation: - हे मनुष्या ! ये विद्वांसो युष्मानध्याप्य सुशिक्ष्य विदुषः कुर्वन्ति तान् सततं सेवध्वम् ॥३॥

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - Indra and Vayu, may a thousand horses moving to the choice delicacies transport you hither for a drink of soma.

ACHARYA DHARMA DEVA VIDYA MARTANDA

The subject of energy is explained.

Anvay:

O enlightened persons ! like the sun and the wind, give knowledge to those men (who alleviate sufferings) who bring thousands of desirable things (including good food) in order to make you drink the juice of Soma.

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - O men ! you should always serve those enlightened persons who make you highly learned by teaching and training well.

MATA SAVITA JOSHI

N/A

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - हे माणसांनो! जे विद्वान लोक तुम्हाला शिकवून उत्तम प्रकारे शिक्षण देऊन विद्वान करतात, त्यांची निरंतर सेवा करा. ॥ ३ ॥