Go To Mantra
Viewed 358 times

त्वं ह्येक॒ ईशि॑ष॒ इन्द्र॒ वाज॑स्य॒ गोम॑तः। स नो॑ यन्धि म॒हीमिष॑म् ॥७॥

English Transliteration

tvaṁ hy eka īśiṣa indra vājasya gomataḥ | sa no yandhi mahīm iṣam ||

Mantra Audio
Pad Path

त्वम्। हि। एकः॑। ईशि॑षे। इन्द्र॑। वाज॑स्य। गोऽम॑तः। सः। नः॒। य॒न्धि॒। म॒हीम्। इष॑म् ॥७॥

Rigveda » Mandal:4» Sukta:32» Mantra:7 | Ashtak:3» Adhyay:6» Varga:28» Mantra:2 | Mandal:4» Anuvak:3» Mantra:7


SWAMI DAYANAND SARSWATI

फिर उसी विषय को अगले मन्त्र में कहते हैं ॥

Word-Meaning: - हे (इन्द्र) अत्यन्त ऐश्वर्य से युक्त विद्वान् जो (हि) जिससे (एकः) सहायरहित (त्वम्) आप (गोमतः) बहुत प्रकार की पृथिवी आदि के सहित (वाजस्य) विज्ञान आदि से युक्त जनसमूह के (ईशिषे) स्वामी हो (सः) वह (नः) हम लोगों के लिये (महीम्) बड़े (इषम्) अन्न आदि को (यन्धि) दीजिये ॥७॥
Connotation: - जो विद्वान् पुरुषार्थ से बड़े ऐश्वर्य्य को प्राप्त होकर अन्य जनों के लिये देता है, वही सब का ईश्वर होता है ॥७॥

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

प्रशस्तेन्द्रिय+शक्तिशाली

Word-Meaning: - [१] हे (इन्द्र) = परमैश्वर्यशाली प्रभो ! (त्वं हि एकः) = आप ही अकेले (गोमतः) = प्रशस्त इन्द्रियोंवाले (वाजस्य) = बल के ईशिषे ईश हैं। आप ही हमें प्रशस्त इन्द्रियों को प्राप्त करानेवाले व बल को देनेवाले हैं। [२] (सः) = वे आप (नः) = हमारे लिए (महीम्) अत्यन्त महनीय हमारे जीवन को महत्त्वपूर्ण बनानेवाली इषम् प्रेरणा को (यन्धि) = दीजिए। आपकी इस उत्कृष्ट प्रेरणा को प्राप्त करके ही हम अपनी इन्द्रियों को प्रशस्त बना सकेंगे और सबल हो सकेंगे।
Connotation: - भावार्थ- प्रभु की उत्कृष्ट प्रेरणा को प्राप्त करके हम प्रशस्तेन्द्रिय व शक्तिशाली बनें ।

SWAMI DAYANAND SARSWATI

पुनस्तमेव विषयमाह ॥

Anvay:

हे इन्द्र ! यो ह्येकस्त्वं गोमतो वाजस्येशिषे स नो महीमिषं यन्धि ॥७॥

Word-Meaning: - (त्वम्) (हि) यतः (एकः) असहायः (ईशिषे) (इन्द्र) परमैश्वर्य्ययुक्त विद्वन् ! (वाजस्य) विज्ञानादियुक्तस्य (गोमतः) बहुविधपृथिव्यादिसहितस्य (सः) (नः) अस्मभ्यम् (यन्धि) प्रयच्छ (महीम्) महतीम् (इषम्) अन्नादिकम् ॥७॥
Connotation: - यो विद्वान् पुरुषार्थेन महदैश्वर्य्यं प्राप्यान्येभ्यो ददाति स एव सर्वेषामीश्वरो भवति ॥७॥

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - Indra, you alone rule over power and prosperity and the speed of progress. Pray bring us ample food and energy and the high speed of progress.

ACHARYA DHARMA DEVA VIDYA MARTANDA

The subject of ruler and rule is further dealt.

Anvay:

O ruler ! you are learned or prosperous, and single handed you annex large areas of land in your kingdom and rule over it. In return, it brings specialized knowledge to the people. We sincerely see it, as well as for the food grains.

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - A learned ruler first acquires prosperity with hard labor, and then gives it away among the common people. In fact, he has right to be the master or boss of all the people.

MATA SAVITA JOSHI

N/A

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - जो विद्वान, पुरुषार्थाने मोठे ऐश्वर्य प्राप्त करून इतरांना देतो तोच सर्वांचा ईश्वर असतो. ॥ ७ ॥