Go To Mantra
Viewed 324 times

अ॒र्वा॒ची॒नो व॑सो भवा॒स्मे सु म॒त्स्वान्ध॑सः। सोमा॑नामिन्द्र सोमपाः ॥१४॥

English Transliteration

arvācīno vaso bhavāsme su matsvāndhasaḥ | somānām indra somapāḥ ||

Mantra Audio
Pad Path

अ॒र्वा॒ची॒नः। व॒सो॒ इति॑। भ॒व॒। अस्मे इति॑। सु। म॒त्स्व॒। अन्ध॑सः। सोमा॑नाम्। इ॒न्द्र॒। सो॒म॒ऽपाः॒ ॥१४॥

Rigveda » Mandal:4» Sukta:32» Mantra:14 | Ashtak:3» Adhyay:6» Varga:29» Mantra:4 | Mandal:4» Anuvak:3» Mantra:14


SWAMI DAYANAND SARSWATI

फिर उसी विषय को अगले मन्त्र में कहते हैं ॥

Word-Meaning: - हे (वसो) वास करनेवाले (इन्द्र) राजन् ! (अर्वाचीनः) इस काल में वर्त्तमान (सोमपाः) ऐश्वर्य्य की रक्षा करनेवाले आप (अस्मे) हम लोगों में (अन्धसः) अन्न आदि और (सोमानाम्) अन्य पदार्थों के रक्षक (भव) हूजिये और (सु, मत्स्व) उत्तम प्रकार आनन्द कीजिये ॥१४॥
Connotation: - जो राजा प्रजा के पदार्थों की यथायोग्य रक्षा करे, वह आगे के समय में सुख की वृद्धियुक्त होवे ॥१४॥

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

'सोमानां सोमपाः'

Word-Meaning: - [१] हे (इन्द्र) = परमैश्वर्यशालिन् प्रभो! आप ही (सोमानां सोमपा:) = इन सोमों के सर्वोत्कृष्ट पान करनेवाले हैं। शरीर में सोम का [वीर्य का] रक्षण आपके स्तवन द्वारा ही होता है। आपका स्तवन हमें वासनाओं के आक्रमण से बचाता है और इस प्रकार सोम शरीर में सुरक्षित रहता है । [२] इसलिए हे (वसो) = हमारे निवास को उत्तम बनानेवाले प्रभो! आप (अस्मे) = हमारे लिए (अर्वाचीन: भव) = अभिमुख होइये हमें आभिमुख्येन प्राप्त होइये। और (अन्धसः) = इस सोम द्वारा (सुमत्स्व) = अत्यन्त आनन्दित करिए। सोमरक्षण से शरीर में नीरोगता, मन में निर्मलता व मस्तिष्क में ज्ञानदीप्ति को प्राप्त कराके आप हमें आनन्द प्राप्त कराइये ।
Connotation: - भावार्थ- प्रभु सोमरक्षण करनेवाले हैं। सोमरक्षण द्वारा वे हमारे जीवन को आनन्दित करते हैं। इस सोमरक्षण से ही तो हमारा निवास उत्तम होता है ।

SWAMI DAYANAND SARSWATI

पुनस्तमेव विषयमाह ॥

Anvay:

हे वसो इन्द्र ! अर्वाचीनः सोमपास्त्वमस्मेऽन्धसः सोमानां रक्षको भव सु मत्स्व ॥१४॥

Word-Meaning: - (अर्वाचीनः) इदानीन्तनः (वसो) वासकर्त्तः (भव) (अस्मे) अस्मासु (सु) (मत्स्व) आनन्द (अन्धसः) अन्नादेः (सोमानाम्) पदार्थानाम् (इन्द्र) राजन् (सोमपाः) यः सोममैश्वर्य्यं पाति सः ॥१४॥
Connotation: - यो राजा प्रजापदार्थानां यथावद्रक्षां कुर्यात् स उत्तरकाले वृद्धसुखः स्यात् ॥१४॥

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - Indra, ancient, eternal and latest and immediate power and presence, haven and home for all, turn to us with divine favours, rejoice with us as guardian of the honour and excellence of humanity, giver and augmenter of food and freshness of energy and the creator and protector of the joy of life and ecstasy of living.

ACHARYA DHARMA DEVA VIDYA MARTANDA

The ideal nature of teachers and preachers is described.

Anvay:

O ruler! you abide in the minds of all your subjects. You guard our present prosperity and provide us complete security in respect of our food grains, clothes and ornaments etc. Obviously such actions delight you well.

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - A king who guards and protects the life and property of the public, he ensures the prosperity of his kingdom very well and soon.

MATA SAVITA JOSHI

N/A

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - जो राजा प्रजेच्या पदार्थांचे यथायोग्य रक्षण करतो तो पुढे सुखाची वृद्धी करणारा असतो. ॥ १४ ॥