Go To Mantra
Viewed 348 times

अस्वा॑पयद्द॒भीत॑ये स॒हस्रा॑ त्रिं॒शतं॒ हथैः॑। दा॒साना॒मिन्द्रो॑ मा॒यया॑ ॥२१॥

English Transliteration

asvāpayad dabhītaye sahasrā triṁśataṁ hathaiḥ | dāsānām indro māyayā ||

Mantra Audio
Pad Path

अस्वा॑पयत्। द॒भीत॑ये। स॒हस्रा॑। त्रिं॒शत॑म्। हथैः॑। दा॒साना॑म्। इन्द्रः॑। मा॒यया॑ ॥२१॥

Rigveda » Mandal:4» Sukta:30» Mantra:21 | Ashtak:3» Adhyay:6» Varga:23» Mantra:1 | Mandal:4» Anuvak:3» Mantra:21


SWAMI DAYANAND SARSWATI

फिर उसी विषय को अगले मन्त्र में कहते हैं ॥

Word-Meaning: - जो (इन्द्रः) राजा (मायया) बुद्धि से (दासानाम्) सेवकों और शत्रुओं के (हथैः) हननसाधनों से (दभीतये) हिंसन करने के लिये (सहस्रा) असंख्य (त्रिंशतम्) वा तीस को (अस्वापयत्) सुलावे, वही जीतनेवाला होवे ॥२१॥
Connotation: - जो सेनापति आदि बुद्धि से शत्रुओं का नाश करें, वे सदा ही सुखी होवें ॥२१॥

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

'दभीति' के शत्रुओं का सो जाना

Word-Meaning: - [१] (इन्द्रः) = सब शत्रुओं का विद्रावण करनेवाले प्रभु (मायया) = अपने अद्भुत ज्ञान व सामर्थ्य से [ extraordinary power, wisdom] अथवा दया से [ pity, compassion] (दासानाम्) = हमारा उपक्षय करनेवाली (त्रिंशतं सहस्त्रा) = तीसों हजार आसुर वृत्तियों को (हथैः) = हननसाधन आयुधों से (अस्वापयत्) = सुला देते हैं। प्रभु की शक्ति से आसुरभावों का विनाश होता है। [२] प्रभु यह आसुरभावों का विनाश (दभीतये) = दभीति के लिए करते हैं। उस व्यक्ति के लिए करते हैं, जो कि आसुरभावों के हिंसन के लिए यत्नशील होते हैं। प्रभु हमारे लिए साधन प्राप्त कराते हैं, उन साधनों को क्रिया में परिणत करने के लिए शक्ति देते हैं। इन साधनों का ठीक प्रयोग करने की प्रेरणा देते हुए वे प्रभु इस 'दभीति' के लिए सहायक होते हैं ।
Connotation: - भावार्थ- हम काम क्रोध आदि शत्रुओं के हिंसन में प्रवृत्त हों। प्रभु के साहाय्य से हम अवश्य सफल होंगे।

SWAMI DAYANAND SARSWATI

पुनस्तमेव विषयमाह ॥

Anvay:

य इन्द्रो मायया दासानां सेवकानां शत्रूणां हथैर्दभीतये सहस्रा त्रिंशतमस्वापयत् स एव विजयवान् भवेत् ॥२१॥

Word-Meaning: - (अस्वापयत्) स्वापयेत् (दभीतये) हिंसनाय (सहस्रा) असंख्यानि (त्रिंशतम्) एतत्संख्यातम् (हथैः) हननैः (दासानाम्) सेवकानाम् (इन्द्रः) राजा (मायया) प्रज्ञया ॥२१॥
Connotation: - ये सेनापत्यादयो बुद्ध्या शत्रून् हन्युस्ते सदैव सुखिनः स्युः ॥२१॥

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - Indra, the ruler, should smash three hundred thousand of social saboteurs with weapons of far reaching calibre for the peace and security of the law- abiding servants of the nation and for keeping down of the violent.

ACHARYA DHARMA DEVA VIDYA MARTANDA

The subject of administration is again compared with the sun.

Anvay:

A ruler who defeats his hundreds or few enemies and kills them with several weapons and armament, he is capable to provide relief and peace to the State officials. Finally he wins the battle.

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - A ruler who appoints a commander capable to destroy his enemies with his skill and intelligence, he is always happy.

MATA SAVITA JOSHI

N/A

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - जे सेनापती इत्यादी बुद्धीने शत्रूंचा नाश करतात ते सदैव सुखी होतात. ॥ २१ ॥