Go To Mantra

प्रत्य॑ग्ने॒ हर॑सा॒ हर॑: शृणी॒हि वि॒श्वत॒: प्रति॑ । या॒तु॒धान॑स्य र॒क्षसो॒ बलं॒ वि रु॑ज वी॒र्य॑म् ॥

English Transliteration

praty agne harasā haraḥ śṛṇīhi viśvataḥ prati | yātudhānasya rakṣaso balaṁ vi ruja vīryam ||

Pad Path

प्रति॑ । अ॒ग्ने॒ । हर॑सा । हरः॑ । शृ॒णी॒हि । वि॒श्वतः॑ । प्रति॑ । या॒तु॒ऽधान॑स्य । र॒क्षसः॑ । बल॑म् । वि । रु॒ज॒ । वी॒र्य॑म् ॥ १०.८७.२५

Rigveda » Mandal:10» Sukta:87» Mantra:25 | Ashtak:8» Adhyay:4» Varga:9» Mantra:5 | Mandal:10» Anuvak:7» Mantra:25


Reads 434 times

BRAHMAMUNI

Word-Meaning: - (अग्ने) हे तेजस्वी नायक ! (यातुधानस्य रक्षसः) यातनाधारक राक्षस के (हरः) प्रहारक गर्व को (हरसा) अपने प्रहारक तेज से (प्रति शृणीहि) उलट कर नष्ट कर (बलं वीर्यं वि रुज) बल और प्रताप को भङ्ग कर ॥२५॥
Connotation: - पीड़ा देनेवाले दुष्ट के बल को राष्ट्र का नायक अपने शस्त्रबल और प्रताप से नष्ट करे ॥२५॥
Reads 434 times

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

में प्रभु-स्थापन द्वारा रिक्तता का न होने देना

Word-Meaning: - [१] हे (अग्ने) परमात्मन् ! (रक्षसः हरः बलम्) = राक्षसी भावों के हरणात्मक तेज को (हरसा) = अपने तेज से (विश्वतः प्रति) = सब ओर से प्रति (शृणीहि) = नष्ट करिये। काम आदि आसुरभाव अत्यन्त प्रबल हैं, परन्तु प्रभु के तेज के सामने इनका तेज तुच्छ हो जाता है। [२] इस (यातुधानस्य) = पीड़ा का आधान करनेवाले (रक्षसः) = राक्षसी भाव के (वीर्यम्) = सामर्थ्य को (विरुज) = विशेषरूप से भग्न कर दीजिये । आपके तेज को धारण करके हम आसुरभावों के तेज को नष्ट करनेवाले हों ।
Connotation: - भावार्थ - हम प्रभु का हृदयों में धारण करें। परिणामतः हमारे हृदय रिक्त न होंगे और उनमें आसुरभावों के लिये स्थान ही न होगा। सारे सूक्त में भिन्न-भिन्न प्रकार से यही कहा गया है कि हम प्रभु का धारण करेंगे तो हमारे राक्षसीभाव स्वतः नष्ट हो जाएँगे। इन राक्षसी भावों को नष्ट करके मनुष्य उत्कृष्ट मूर्धावाला ज्ञानी अथवा उन्नति के शिखर पर पहुँचा हुआ 'मूर्धन्वान्' बनता है। यह अंग-प्रत्यंगों में रसवाला होने के कारण 'आंगिरस' होता है। तथा सुन्दर दिव्य गुणोंवाला बनकर 'वामदेव्य' कहलाता है। यही अगले सूक्त का 'ऋषि' है। यह प्रार्थना करता है कि-
Reads 434 times

BRAHMAMUNI

Word-Meaning: - (अग्ने) हे तेजस्विन् नायक ! (यातुधानस्य रक्षसः) यातनाधारकस्य राक्षसस्य (हरः) प्रहारकं गर्वं (हरसा) स्वकीयेन प्रहारकतेजसा (प्रति शृणीहि) प्रतिकृत्य नाशय (बलं वीर्यं वि रुज) बलं प्रतापं च पीडय भङ्गं कुरु ॥२५॥
Reads 434 times

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - Agni, universal spirit of light and fire, creator, protector and destroyer, refulgent ruler of nature, life and society, with your love and passion for life and goodness and with your wrath against evil, sabotage and negativity, seize, cripple and all round destroy the strength, vigour, valour and resistance of the negative and destructive forces of evil and wickedness, lurking, working and persisting in nature, life and society. Save the good and destroy the demons.