Go To Mantra
Viewed 453 times

यो नो॑ अग्नेऽभि॒दास॒त्यन्ति॑ दू॒रे प॑दी॒ष्ट सः। अ॒स्माक॒मिद्वृ॒धे भ॑व ॥

English Transliteration

yo no agne bhidāsaty anti dūre padīṣṭa saḥ | asmākam id vṛdhe bhava ||

Mantra Audio
Pad Path

यः। नः॒। अ॒ग्ने॒। अ॒भि॒ऽदास॑ति। अन्ति॑। दू॒रे। प॒दी॒ष्ट। सः। अ॒स्माक॑म्। इत्। वृ॒धे। भ॒व॒ ॥

Rigveda » Mandal:1» Sukta:79» Mantra:11 | Ashtak:1» Adhyay:5» Varga:28» Mantra:5 | Mandal:1» Anuvak:13» Mantra:11


SWAMI DAYANAND SARSWATI

फिर वह कैसा हो, इस विषय का उपदेश अगले मन्त्र में किया है ॥

Word-Meaning: - हे (अग्ने) विज्ञान देनेवाले (यः) जो विद्वान् ! आप (अन्ति) समीप और (दूरे) दूर (नः) हमारे लिये (अभिदासति) अभीष्ट वस्तुओं को देते और (पदीष्ट) प्राप्त होते हो (सः) सो आप (अस्माकम्) हमारी (इत्) ही (वृधे) वृद्धि करनेवाले (भव) हूजिये ॥ ११ ॥
Connotation: - मनुष्यों को उस ईश्वर की, जो बाहर-भीतर सर्वत्र व्यापक होके ज्ञान देता है तथा जो विद्वान् दूर वा समीप स्थित होके सत्य उपदेश से विद्या देता है, उसकी सेवा क्यों न करनी चाहियेि अर्थात् अवश्य करनी चाहिये ॥ ११ ॥

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

विघ्नों का हटाना

Word-Meaning: - १. हे अपने - शत्रुओं का दहन करनेवाले प्रभो ! (यः) = जो कोई (अन्ति) = समीप होता हुआ (नः) = हमें (अभिदासति) = भौतिक व आध्यात्मिक दृष्टिकोण से नष्ट करना चाहता है, अर्थात् शरीर में व्याधियों और मन में आधियों का कारण बनता है, (सः) = वह शत्रु (दूरे पदीष्ट) = हमसे दूर जानेवाला हो, वह सुदूर विनष्ट हो जाए । २. काम - क्रोधादि शत्रु ऐसे हैं कि हमारे अत्यन्त समीप हैं, मन में पैदा हो जाते हैं । ये हमारे समीप होते हुए हमारे विनाश का कारण बनते हैं । इनके कारण शरीर में विविध रोग आ जाते हैं और मन में निरन्तर अशान्ति बनी रहती है । ३. हे प्रभो ! आप इन शत्रुओं को हमसे सुदूर नष्ट कर दीजिए और (इत्) = निश्चय से (अस्माकम्) = हमारे (वृधे) = वर्धन के लिए (भव) = होओ । इन शत्रुओं के नाश से ही उन्नति सम्भव होती है । ये सब शत्रु उन्नति के विघ्न हैं । विघ्न हटने पर ही हम आगे बढ़ते हैं ।
Connotation: - भावार्थ - प्रभुकृपा से उन्नति के विघ्नभूत शत्रु दूर हों और हम उन्नति - पथ पर आगे बढ़ें ।

SWAMI DAYANAND SARSWATI

पुनः स कीदृश इत्युपदिश्यते ॥

Anvay:

हे अग्ने ! यः भवानन्ति दूरे नोऽस्मभ्यमभिदासति पदीष्ट सं त्वमस्माकं वृध इद्भव ॥ ११ ॥

Word-Meaning: - (यः) विद्वान् (नः) अस्मभ्यम् (अग्ने) विज्ञापक (अभिदासति) अभीष्टं ददाति (अन्ति) समीपे। अत्र सुपां सुलुगिति विभक्तेर्लुक्। छान्दसो वर्णलोपो वेति कलोपश्च। (दूरे) विप्रकृष्टे (पदीष्ट) पद्यते। अत्र लिङः सलोपो०। इति सकारलोपः। अत्रान्येषामपीति दीर्घः। (सः) (अस्माकम्) (इत्) एव (वृधे) वृद्धये (भव) ॥ ११ ॥
Connotation: - मनुष्यैर्योऽन्तर्बहिर्व्याप्तेश्वरो ज्ञानं विज्ञापयति यो विद्वान् दूरे समीपे वा स्थित्वा सत्योपदेशेन विद्याः प्रददाति स कथं न सम्यक् सेवनीयः ॥ ११ ॥

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - Agni, lord of light and power, whosoever far or near hate us or enslave us, may he be destroyed. Lord of life and wealth, be kind and gracious for our growth and progress.$Also: Agni, lord of light and wealth, whatever you give us, or whenever and wherever you oblige us in person, that may be for our good and advancement.

ACHARYA DHARMA DEVA VIDYA MARTANDA

How is Agni is taught in the 11th Mantra.

Anvay:

O Agni be giver of knowledge, may you who give ns desirable objects whether nigh or afar, be to us propitious for our advancement.

Word-Meaning: - (अन्ति) समीपे ! अत्र सुपांसुलुक् इति लुक् विभक्ते लुर्क् । छान्दसो वर्णलोपोवेति कलोपश्च || = Near.
Connotation: - Why should not men serve All-pervading God who gives good knowledge and a learned good person who whether nigh or afar imparts good knowledge with noble sermons ?

MATA SAVITA JOSHI

N/A

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - अंतर्बाह्य व्याप्त असलेला ईश्वर ज्ञान देतो तसेच दूर किंवा जवळ असलेला विद्वान सत्याचा उपदेश करतो तेव्हा माणसांनी त्याचा स्वीकार का करू नये.