Go To Mantra
Viewed 493 times

तनू॑नपादृ॒तं य॒ते मध्वा॑ य॒ज्ञः सम॑ज्यते। दध॑त्सह॒स्रिणी॒रिष॑: ॥

English Transliteration

tanūnapād ṛtaṁ yate madhvā yajñaḥ sam ajyate | dadhat sahasriṇīr iṣaḥ ||

Mantra Audio
Pad Path

तनू॑ऽनपात्। ऋ॒तम्। य॒ते। मध्वा॑। य॒ज्ञः। सम्। अ॒ज्य॒ते॒। दध॑त्। स॒ह॒स्रिणीः॑। इषः॑ ॥ १.१८८.२

Rigveda » Mandal:1» Sukta:188» Mantra:2 | Ashtak:2» Adhyay:5» Varga:8» Mantra:2 | Mandal:1» Anuvak:24» Mantra:2


SWAMI DAYANAND SARSWATI

अब अध्यापक के विषय को अगले मन्त्र में कहा है ।

Word-Meaning: - जो (सहस्रिणीः) सहस्रों (इषः) अन्नादि पदार्थों को (दधत्) धारण करता हुआ (तनूनपात्) शरीरों को न गिराने न नाश करनेहारा अर्थात् पालनेवाला (यज्ञः) पदार्थों में संयुक्त करने योग्य अग्नि (ऋतम्) यज्ञ, सत्य व्यवहार और जलादि पदार्थ को (मध्वा) मधुरता आदि के साथ (यते) प्राप्त होते हुए जन के लिये (समज्यते) अच्छे प्रकार प्रकट होता है, उसको सब सिद्ध करें ॥ २ ॥
Connotation: - जिस कर्म से अतुल धन-धान्य प्राप्त होते हैं, उसका अनुष्ठान आरम्भ मनुष्य निरन्तर करें ॥ २ ॥

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

ऋत को अपनाने के तीन लाभ

Word-Meaning: - १. गतमन्त्र के अनुसार हमारे जीवनों में समिद्ध हुए प्रभु ऋतं यते ऋत की ओर चलनेवाले के लिए, यज्ञों को अपनानेवाले के लिए [ऋत-यज्ञ] अथवा प्रत्येक कार्य को ठीक समय व ठीक स्थान पर करनेवाले के लिए [ऋत= right] (तनूनपात्) = शरीर को न गिरने देनेवाले हैं। प्रभु ऋत को अपनानेवाले के शरीर को स्वस्थ बनाते हैं। इसका (यज्ञः) = जीवन-यज्ञ (मध्वाः) = माधुर्य से (समज्यते) = अलंकृत किया जाता है। स्वास्थ्यादि की प्राप्ति से इसके जीवन में मधुरता बनी रहती है । ३. प्रभु इसके लिए (सहस्त्रिणीः इष:) = सहस्रशः अन्नों को (दधत्) = धारण करते हैं। इसे संसार में अन्न - रस की कमी नहीं रहती।
Connotation: - भावार्थ- ऋत को अपनाने से [क] हमारा शरीर स्वस्थ होगा, [ख] जीवन मधुर बनेगा और [ग] अन्न की कमी नहीं रहेगी।

SWAMI DAYANAND SARSWATI

अथाऽध्यापकविषयमाह ।

Anvay:

यः सहस्रिणीरिषो दधत्तनूनपाद्यज्ञ ऋतं मध्वा यते समज्यते तं सर्वे साध्नुत ॥ २ ॥

Word-Meaning: - (तनूनपात्) यस्तनूनि शरीराणि न पातयति सः (ऋतम्) यज्ञं सत्यव्यवहारं जलादि च (यते) गच्छते (मध्वा) मधुरादिना (यज्ञः) यजनीयः (सम्) सम्यक् (अज्यते) व्यज्यते (दधत्) यो दधाति सः (सहस्रिणीः) बह्वीः (इषः) अन्नानि ॥ २ ॥
Connotation: - येन कर्मणाऽतुलानि धनधान्यानि प्राप्यन्ते तस्याऽनुष्ठानं मनुष्याः सततं कुर्वन्तु ॥ २ ॥

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - Preserving and promoting the body politic, not allowing the system to slacken, the yajna of social and natural evolution goes forward on the path of truth and divine law for the man of action and endeavour with sweets of honey and wealth of soma joy, bearing and bringing a thousand gifts of food, energy and vitality.

ACHARYA DHARMA DEVA VIDYA MARTANDA

A person should endeavor to acquire wealth.

Anvay:

The YAJNA that imparts thousand tones of food grains, and does not allow the body to decay, rather supports it and builds up. It is manifested for the benefit of a person because he engages himself in truthful and sweet conduct. such people, should be accomplished by all.

Word-Meaning: - NA
Connotation: - All men should regularly and continuously perform noble and philanthropic deeds like the YAJNA. It imparts, incomparable wealth and food grains.

MATA SAVITA JOSHI

N/A

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - ज्या कर्माने खूप धनधान्य प्राप्त होते, त्या अनुष्ठानाचा आरंभ माणसांनी सदैव करावा. ॥ २ ॥