Go To Mantra

बृह॑स्पते॒ सद॒मिन्न॑: सु॒गं कृ॑धि॒ शं योर्यत्ते॒ मनु॑र्हितं॒ तदी॑महे। रथं॒ न दु॒र्गाद्व॑सवः सुदानवो॒ विश्व॑स्मान्नो॒ अंह॑सो॒ निष्पि॑पर्तन ॥

English Transliteration

bṛhaspate sadam in naḥ sugaṁ kṛdhi śaṁ yor yat te manurhitaṁ tad īmahe | rathaṁ na durgād vasavaḥ sudānavo viśvasmān no aṁhaso niṣ pipartana ||

Mantra Audio
Pad Path

बृह॑स्पते। सद॑म्। इत्। नः॒। सु॒ऽगम्। कृ॒धि॒। शम्। योः। यत्। ते॒। मनुः॑ऽहितम्। तत्। ई॒म॒हे॒। रथ॑म्। न। दुः॒ऽगात्। व॒स॒वः॒। सु॒ऽदा॒नवः॒। विश्व॑स्मात्। नः॒। अंह॑सः। निः। पि॒प॒र्त॒न॒ ॥ १.१०६.५

Rigveda » Mandal:1» Sukta:106» Mantra:5 | Ashtak:1» Adhyay:7» Varga:24» Mantra:5 | Mandal:1» Anuvak:16» Mantra:5


Reads 405 times

SWAMI DAYANAND SARSWATI

फिर वे कैसे हैं, यह विषय अगले मन्त्र में कहा है ।

Word-Meaning: - हे (बृहस्पते) परम अध्यापक अर्थात् उत्तम रीति से पढ़ानेवाले ! (ते) आपका जो (मनुर्हितम्) मन का हित करनेवाला (शम्) सुख वा (योः) धर्म, अर्थ और मोक्ष की प्राप्ति कराना है तथा (यत्) जो (सदम् इत्) सदैव तुम (नः) हमारे लिये (सुगम्) सुख (कृधि) करो अर्थात् सिद्ध करो (तत्) उस उक्त समस्त को हम लोग (ईमहे) माँगते हैं। शेष मन्त्रार्थ प्रथम मन्त्र के तुल्य समझना चाहिये ॥ ५ ॥
Connotation: - मनुष्यों को चाहिये कि जैसे गुरुजन से विद्या ली जाती है, वैसे ही सब विद्वानों से विद्या लेकर दुःखों का विनाश करें ॥ ५ ॥
Reads 405 times

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

रोगशमन व अभय

Word-Meaning: - १. हे (बृहस्पते) = ज्ञान के स्वामिन् प्रभो ! (नः) = हमारे लिए (सदम् इत्) = सदा ही (सुगम्) = [सुष्टु गम्यतेऽस्मिन्] उत्तम मार्ग को (कृधि) = कीजिए । ज्ञान के द्वारा आप हमें मार्ग - दर्शन कीजिए ताकि हम ठीक मार्ग पर चलते हुए कभी भटकें नहीं । हम सदा उत्तम मार्ग पर ही चलें ।  २. हे प्रभो ! (यत्) = जो ते आपका (शंयोः) = सब प्रकार के रोगों का शमन और भयों का यावन [पृथक्करण] (मनुर्हितम्) = ज्ञानी पुरुषों में , विचारशील पुरुषों में स्थापित होता है (तत्) = उसे पाने के लिए हम आपसे (ईमहे) = याचना करते हैं । आपकी कृपा से हमारे रोग शान्त हों और हमें किसी प्रकार का भय न हो ।  ३. (सुदानवः) = बुराइयों का खूब खण्डन करनेवाले (वसवः) = उत्तम निवासवाले पुरुषो ! आप (नः) = हमें (विश्वस्मात् अंहसः) = सब पापों से (निष्पिपर्तन) = इस प्रकार पार करो न जैसे कि एक उत्तम सारथि (रथम्) = रथ को (दुर्गात्)= दुर्गम मार्ग से पार करता है ।   
Connotation: - भावार्थ - हमारा मार्ग उत्तम हो । हमारे रोगों का शमन हो और हमें निर्भयता की प्राप्ति हो ।   
Reads 405 times

SWAMI DAYANAND SARSWATI

पुनस्ते कीदृशा इत्युपदिश्यते ।

Anvay:

हे बृहस्पते ते तव यन्मनुर्हितं शं योश्चास्ति यत्सदमित्वं नोऽस्मभ्यं सुगं कृधि तद्वयमीमहे। अन्यत्पूर्ववत् ॥ ५ ॥

Word-Meaning: - (बृहस्पते) परमाध्यापक (सदम्) (इत्) एव (नः) अस्मभ्यम् (सुगम्) सुष्ठु गच्छन्ति यस्मिन् (कृधि) कुरु निष्पादय (शम्) सुखम् (योः) धर्मार्थमोक्षप्रापणम् (यत्) (ते) (मनुर्हितम्) मनुषो मनसो हितकारिणम् (तत्) (ईमहे) याचामहे (रथं न०) इति पूर्ववत् ॥ ५ ॥
Connotation: - मनुष्यैर्यथाऽध्यापकाद्विद्या संगृह्यते तथैव सर्वेभ्यो विद्वद्भ्यश्च स्वीकृत्य दुःखानि विनाशनीयानि ॥ ५ ॥
Reads 405 times

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - Brhaspati, lord of the wide wide world, lord of universal knowledge, we pray, make our path of movement easy for all time. We pray for peace and all round protection against suffering, all that is good for mankind. And, we pray, may the generous Vasus save us from all sin and evil and take us forward as a chariot over the difficult paths of earth, sea and sky.
Reads 405 times

ACHARYA DHARMA DEVA VIDYA MARTANDA

Anvay:

O Brihaspati (Great Teacher) we always solicit that happiness which is beneficial to mind, attainment of Dharma (righteousness) Artha (Wealth) and Moksha (emancipation) that you can confer upon us, making our path easy. The rest as before.

Word-Meaning: - (बृहस्पते) परमाध्यापक = Great teacher. (मनुहितम्) मनुषो मनसो हितकारिणम् = Beneficial to the mind of a man.
Connotation: - As men acquire knowledge from good teachers, they should also destroy all miseries or alleviate all suffering.
Footnote: The word Brihaspati has been interpreted by Rishi Dayananda Saraswati here as परमाध्यापक or great teacher in support of which the following and other passages from the Brahmanas may be quoted. बाग वै बृहती तस्या एष पतिस्तस्माद् बृहस्पतिः || शत० १४. ४. १.२२ यदस्य वाचो बृहत्यै पतिस्तस्माद् बृहस्पतिः । (जैमिनीयोपनिषद् ब्राह्मणे २.२.५ )
Reads 405 times

MATA SAVITA JOSHI

N/A

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - माणसे जशी गुरुजनांकडून विद्या प्राप्त करतात, तसेच सर्व विद्वानांकडून विद्या प्राप्त करून दुःखांचा नाश करावा. ॥ ५ ॥