जि॒ह्वा ज्या भव॑ति॒ कुल्म॑लं॒ वाङ्ना॑डी॒का दन्ता॒स्तप॑सा॒भिदि॑ग्धाः। तेभि॑र्ब्र॒ह्मा वि॑ध्यति देवपी॒यून् हृ॑द्ब॒लैर्धनु॑र्भिर्दे॒वजू॑तैः ॥
Pad Path
जिह्वा । ज्या । भवति । कुल्मलम् । वाक् । नाडीका: । दन्ता: । तपसा । अभिऽदिग्धा: । तेभि: । ब्रह्मा । विध्यति । देवऽपीयून् । हृत्ऽबलै: । धनु:ऽभि: । देवऽजूतै: ॥१८.८॥
Atharvaveda » Kand:5» Sukta:18» Paryayah:0» Mantra:8
Reads 56 times
PANDIT KSHEMKARANDAS TRIVEDI
वेदविद्या की रक्षा का उपदेश।
Word-Meaning: - [ब्राह्मण की] (जिह्वा) जीभ (ज्या) धनुष् की डोरी, (वाक्) वाणी (कुल्मलम्) बाण का दण्डा (भवति) होती है और [उस की] (नाडीकाः) गले के भाग (तपसा) आग से (अभिदिग्धाः) पोते हुए (दन्ताः) तीर के दाँत हैं। (ब्रह्मा) ब्राह्मण (हृद्बलैः) हृदय तोड़नेवाले, (देवजूतैः) विद्वानों के भेजे हुए (तेभिः) उन (धनुर्भिः) धनुषों से (देवपीयून्) विद्वानों के सतानेवालों को (विध्यति) छेदता है ॥८॥
Connotation: - विद्वान् मनुष्य अपने विद्याबल से दुष्टों का नाश कर देता है ॥८॥
Footnote: ८−(जिह्वा) रसना (ज्या) मौर्वी यथा (भवति) (कुल्मलम्) अ० २।३०।३। बाणदण्डछिद्रम् (वाक्) वाणी (नाडीकाः) नाड्यो विद्यन्तेऽस्य, नाडी-ठन्, छान्दसो दीर्घः। गलभागाः (दन्ताः) अ० ४।३।६। दन्तवत्तीक्ष्णाः शराणि (तपसा) तापकेनाग्निना (अभिदिग्धाः) अभिलिप्ताः (तेभिः) तैः (ब्रह्मा) ब्राह्मणः (विध्यति) छिनत्ति (देवपीयून्) म० ५। विद्वत्पीडकान् (हृद्बलैः) बल प्राणने वधे च−अच्। हृदयघातकैः (धनुर्भिः) चापैः (देवजूतैः) विद्वद्भिः प्रेरितैः ॥
