Go To Mantra
Viewed 77 times

ऊ॒रुभ्यां॑ ते अष्ठी॒वद्भ्यां॒ पार्ष्णि॑भ्यां॒ प्रप॑दाभ्याम्। यक्ष्मं॑ भस॒द्यं श्रोणि॑भ्यां॒ भास॑दं॒ भंस॑सो॒ वि वृ॑हामि ते ॥

Mantra Audio
Pad Path

ऊरुऽभ्याम् । ते । अष्ठीवत्ऽभ्याम् । पार्ष्णिऽभ्याम् । प्रऽपदाभ्याम् । यक्ष्मम् । भसद्यम् । श्रोणिऽभ्याम् । भासदम् । भंसस: । वि । वृहामि । ते ॥३३.५॥

Atharvaveda » Kand:2» Sukta:33» Paryayah:0» Mantra:5


PANDIT KSHEMKARANDAS TRIVEDI

शारीरिक विषय में शरीररक्षा।

Word-Meaning: - (ते) तेरे (उरुभ्याम्) दोनों जँघाओं से, (अष्ठीवद्भ्याम्) दोनों घुटनों से, (पार्ष्णिभ्याम्) दोनों एड़ियों से, (प्रपदाभ्याम्) दोनों पैरों के पंजों से और (ते) तेरे (श्रोणिभ्याम्) दोनों कूल्हों से [वा नितम्बों से] और (भंससः) गुह्य स्थान से (भसद्यम्) कटि [कमर] के और (भासदम्) गुह्य के (यक्ष्मम्) क्षयी रोग को (वि वृहामि) मैं जड़ से उखाड़ता हूँ ॥५॥
Connotation: - इस मन्त्र में कटि से नीचे के अवयवों का वर्णन है। भावार्थ मन्त्र १ के समान है ॥५॥
Footnote: ५–ऊरुभ्याम्। ऊर्णोतेर्नुलोपश्च। उ० १।३०। इति ऊर्णु आच्छादने–कु, नुलोपश्च। जानूपरिभागाभ्याम्। जङ्घाभ्याम्। अष्ठीवद्भ्याम्। आसन्दीवदष्ठीवच्चक्रीवत्०। पा० ८।२।१२। इति अस्थि–मतुप्, अष्ठीभावो निपात्यते। जानुभ्याम्। पार्ष्णिभ्याम्। घृणिपृश्निपार्ष्णि०। उ० ४।५२। इति पृषु सेके–नि, निपातनात् साधुः। पृष्यते भूम्यादिकमनेनेति। गुल्फस्याधोभागाभ्याम्। पादग्रन्थ्यधराभ्याम्। प्रपदाभ्याम्। प्रारब्धं प्रगतं वा पदमिति प्रादिसमासः। पादाग्रभागाभ्याम्। भसद्यम्। शॄदॄभसोऽदिः। उ० १।१३०। इति भस द्युतौ–अदि, यत्। भसत्=जघनं योनिर्वा–श० क० द्रुमे। कटिप्रदेशे भवम्। श्रोणिभ्याम्। वहिश्रिश्रुयु०। उ० ४।५१। इति श्रु गतौ, श्रुतौ–नि। यद्वा, श्रोष संघाते–इन्। कटिभ्याम्। नितम्बाभ्याम्। भासदम्। भसद्–अण्। भसदि, योनौ भवम्। भंससः। भस दीप्तौ–असुन्, नुट् च। भासमानात् पायोः, गुह्यस्थानात्। अन्यद् व्याख्यातम् ॥