दे॒वैर्द॒त्तंमनु॑ना सा॒कमे॒तद्वाधू॑यं॒ वासो॑ व॒ध्वश्च॒ वस्त्र॑म्। यो ब्र॒ह्मणे॑चिकि॒तुषे॒ ददा॑ति॒ स इद्रक्षां॑सि॒ तल्पा॑नि हन्ति ॥
Pad Path
देवै: । दत्तम् । मनुना । साकम् । एतत् । वाधूऽयम्। वास: । वध्व: । च । वस्त्रम् । य: । ब्रह्मणे । चिकितुषे । ददाति । स: । इत् । रक्षांसि । तल्पानि । हन्ति ॥२.४१॥
Atharvaveda » Kand:14» Sukta:2» Paryayah:0» Mantra:41
Reads 33 times
PANDIT KSHEMKARANDAS TRIVEDI
गृहआश्रम का उपदेश।
Word-Meaning: - (यः) जो [विद्वान्पिता आदि] (मनुना साकम्) मननशील राजा के साथ (देवैः) विद्वानों करके (दत्तम्)दिया हुआ (एतत्) यह (वाधूयम्) विवाह का (वासः) पहिरने योग्य (वस्त्रम्) वस्त्र [योग्यता का चिह्न] (चिकितुषे) ज्ञानवान् (ब्रह्मणे) ब्रह्मा [वेदवेत्ता वर] को (च) और (वध्वः=वध्वै) वधू को (ददाति) देता है, (सः इत्) वही (तल्पानि)प्रतिष्ठा [सम्मान, गौरव] में होनेवाले (रक्षांसि) दोषों को (हन्ति) नष्ट करताहै ॥४१॥
Connotation: - पिता आदि गुरुजनों कोयोग्य है कि राजव्यवस्था के अनुसार आचार्या और आचार्य से सुशिक्षित ब्रह्मचारी, विद्यासूचक वस्त्र आदि से सुभूषित वधू-वर का विवाह करें, जिससे संसार में उन सबकीनिर्विघ्न प्रतिष्ठा बढ़े ॥४१॥
Footnote: ४१−(देवैः) विद्वद्भिः (दत्तम्) (मनुना)मननशीलेन राज्ञा (साकम्) सह (एतत्) दृश्यमानम् (वाधूयम्) वैवाहिकम् (वासः)परिधानीयम् (वध्वः) चतुर्थ्यर्थे बहुलं छन्दसि। पा० २।३।६२। इति षष्ठी। वध्वै (च) (वस्त्रम्) योग्यतासूचकं वसनम् (यः) विद्वान् (ब्रह्मणे) वेदवेत्त्रेपुरुषाय (चिकितुषे) विद्यावते (ददाति) प्रयच्छति (सः) (इत्) एष (रक्षांसि)दोषान् (तल्पानि) खष्पशिल्पशष्प०। उ० ३।२८। तल प्रतिष्ठायां-प प्रत्ययः, ततःअर्शआद्यच्। तल्पे प्रतिष्ठायांसम्माने भवानि (हन्ति) नाशयति ॥
