उत्ति॑ष्ठे॒तोवि॑श्वावसो॒ नम॑सेडामहे त्वा। जा॒मिमि॑च्छ पितृ॒षदं॒ न्यक्तां॒ स ते॑ भा॒गोज॒नुषा॒ तस्य॑ विद्धि ॥
Pad Path
उत् । तिष्ठ । इत: । विश्ववसो इति विश्वऽवसो । नमसा । ईडामहे । त्वा। जामिम् । इच्छ । पितृऽसदम् । निऽअक्ताम् । स: । ते । भाग: । जनुषा । तस्य । विध्दि ॥२.३३॥
Atharvaveda » Kand:14» Sukta:2» Paryayah:0» Mantra:33
Reads 39 times
PANDIT KSHEMKARANDAS TRIVEDI
गृहआश्रम का उपदेश।
Word-Meaning: - (विश्वावसो) हे समस्तधनवाले वर ! (इतः) [अपने] इस स्थान से (उत् तिष्ठ) उठ, (नमसा) आदर के साथ (त्वा)तुझ से (ईडामहे) हम यह चाहते हैं। (पितृपदम्) पितृकुल में रहती हुई, (न्यक्ताम्) नियम से तैल आदि लगाये हुए [विवाहसंस्कार किये हुए] (जामिम्)कुलवधू से (इच्छ) प्रीति कर, (जनुषा) जन्म [मनुष्यजन्म] के कारण (सः) यह (ते)तेरा (भागैः) सेवनीय पदार्थ है, (तस्य) इसका (विद्धि) तू ज्ञान कर ॥३३॥
Connotation: - पूर्व मन्त्र में वरके साथ मिलने के लिये वधू से कहा गया था, अब वर से कहा है कि अपनी विवाहितस्त्री से यथाशास्त्र मिलकर सन्तान उत्पन्न करके मनुष्यजन्म सुफल करे ॥३३॥यहमन्त्र कुछ भेद से ऋग्वेद में है−१०।८५।२१, २२ ॥
Footnote: ३३−(उत्तिष्ठ) उद्गच्छ (इतः)स्थानात् (विश्वावसो) हे सर्वधनोपेत, वर (नमसा) सत्कारेण (ईडामहे) याचामहे (जामिम्) कुलस्त्रियम्। अत्र मनुः ३।५७। शोचन्ति जामयो यत्र विनश्यत्याशुतत्कुलम्। (इच्छ) प्रीणीहि (पितृपदम्) पितृकुलस्थिताम् (न्यक्ताम्) अञ्जिघृसिभ्यःक्तः। उ० ३।८९। अञ्जू व्यक्तिम्रक्षणादिषु-क्त। नियमेन कृताभ्यञ्जनाम्। कृतविवाहसंस्काराम् (सः) पूर्वोक्तः (ते) तव (भागः) सेवनीयः पदार्थः (जनुषा)मनुष्यजन्मना (तस्य) पूर्वोक्तस्य (विद्धि) ज्ञानं कुरु ॥
