Viewed 74 times
शुची॑ ते च॒क्रेया॒त्या व्या॒नो अ॑क्ष॒ आह॑तः। अनो॑ मन॒स्मयं॑ सू॒र्यारो॑हत्प्रय॒ती पति॑म्॥
Pad Path
शुची इति । ते । चक्रे इति । यात्या: । विऽआन: । अक्ष: । आऽहत: । अन: । मनस्मयम् । सूर्या । आ । अरोहत् । प्रऽयती । पतिम् ॥१.१२॥
Atharvaveda » Kand:14» Sukta:1» Paryayah:0» Mantra:12
PANDIT KSHEMKARANDAS TRIVEDI
विवाह संस्कार का उपदेश।
Word-Meaning: - (यात्याः ते) तुझ चलतीहुई के (शुची) दो शुद्ध [कान, मन्त्र ११] (चक्रे) दो पहिये [समान हों] और (व्यानः) व्यान [सर्वशरीरव्यापक वायु] (अक्षः) धुरा [समान] (आहतः) [पहियों में]लगा हो। (पतिम्) पति के पास को (प्रयती) चलती हुई (सूर्याः) प्रेरणा करनेवाली [वा सूर्य की चमक के समान तेजवाली] कन्या (मनस्मयम्) मनोमय [विचाररूप] (अनः) रथपर (आ अरोहत्) चढ़े ॥१२॥
Connotation: - जब कन्या श्रवण मननद्वारा व्यान वायु अर्थात् इन्द्रियों को दमन कर सके, तब पति के समीप रहकरगृहाश्रम की गाड़ी को चलावे ॥१२॥
Footnote: १२−(शुची) पवित्रे श्रोत्रे (ते) तव (चक्रे)रथाङ्गे यथा (यात्याः) यान्त्याः। गच्छन्त्याः (व्यानः) सर्वशरीरव्यापकोवायुर्यथा। इन्द्रियसमूह इत्यर्थः (अक्षः) चक्रधारणकाष्ठभेदः। धुरा (आहतः)संयोजितः (अनः) रथम् (मनस्मयम्) मनोमयम्। मननेन सिद्धम् (सूर्या) प्रेरयित्री।सूर्यवत् तेजस्विनी कन्या (आ अरोहत्) आरोहेत् (प्रयती) प्रयाणं कुर्वती (पतिम्)भर्तारम् ॥
