Go To Mantra
Viewed 73 times

ऋक्सा॒माभ्या॑म॒भिहि॑तौ॒ गावौ॑ ते साम॒नावै॑ताम्। श्रोत्रे॑ ते च॒क्रे आ॑स्तांदि॒वि पन्था॑श्चराच॒रः ॥

Mantra Audio
Pad Path

ऋक्ऽसामाभ्याम् । अभिऽहितौ । गावौ । ते । सामनौ । ऐताम् । श्रोत्रे इति । ते । चक्रे इति । आस्ताम् । दिवि । पन्था: । चराचर: ॥१.११॥

Atharvaveda » Kand:14» Sukta:1» Paryayah:0» Mantra:11


PANDIT KSHEMKARANDAS TRIVEDI

विवाह संस्कार का उपदेश।

Word-Meaning: - (ऋक्सामाभ्याम्)पदार्थों की स्तुतिविद्या और मोक्षज्ञान द्वारा (अभिहितौ) कहे गये [दो प्रकारके बोध] (गावौ) दो बैल [रथ के दो बैलों के समान] (ते) तेरे (सामनौ=समानौ)अनुकूल (ऐताम्) चलें। (ते) तेरे (श्रोत्रे) दोनों कान (चक्रे) दो पहिये [समान] (आस्ताम्) होवें, (दिवि) प्रत्येक व्यवहार में (पन्थाः) मार्ग (चराचरः) चलाचल [रहे] ॥११॥
Connotation: - कन्या वेदविहितकर्मों में प्रवीण होकर श्रवण मनन द्वारा संसार के पदार्थों से गुण ग्रहण करकेगृहाश्रम के व्यवहार चलाने में समर्थ होवे ॥११॥
Footnote: ११−(ऋक्सामाभ्याम्) पदार्थानांस्तुतिविद्यया मोक्षज्ञानेन च (अभिहितौ) विहितौ बोधौ (गावौ) रथस्य गमयितारौवृषभौ यथा (ते) तव (सामनौ) समानौ। अनुकूलौ (ऐताम्) गच्छताम् (श्रोत्रे)गुणग्राहकौ कर्णौ (ते) तव (चक्रे) रथाङ्गे यथा (आस्ताम्) स्याताम् (दिवि)प्रत्येकव्यवहारे (पन्थाः) मार्गः (चराचरः) चरिचलिपतिवदीनांद्वित्वमच्याक्चाभ्यासस्य। वा० पा० ६।१।१२। इति रूपसिद्धिः। चलाचलः। अत्यन्तगमनयोग्यः ॥