Viewed 87 times
सा॒कं स॑जा॒तैः पय॑सा स॒हैध्युदु॑ब्जैनां मह॒ते वी॒र्याय। ऊ॒र्ध्वो नाक॒स्याधि॑ रोह वि॒ष्टपं॑ स्व॒र्गो लो॒क इति॒ यं वद॑न्ति ॥
Pad Path
साकम् । सऽजातै: । पयसा । सह । एधि । उत् । उब्ज । एनाम् । महते । वीर्याय । ऊर्ध्व: । नाकस्य । अधि । रोह । विष्टपम् । स्व:ऽग: । लोक: । इति । यम् । वदन्ति ॥१.७॥
Atharvaveda » Kand:11» Sukta:1» Paryayah:0» Mantra:7
PANDIT KSHEMKARANDAS TRIVEDI
ब्रह्मज्ञान से उन्नति का उपदेश।
Word-Meaning: - [हे शूर !] (सजातेः साकम्) [साथियों] के साथ (पयसा सह) अन्न के सहित (एधि) वर्तमान हो, (एनाम्) इस [प्रजा-म० १] को (महते) बड़े (वीर्याय) वीर कर्म के लिये (उत् उब्ज) ऊँचा उठा। (ऊर्ध्वः) ऊँचा होकर तू (नाकस्य) [उस] आनन्द के (विष्टपम्) स्थान पर (अधि रोह) ऊँचा चढ़, (यम्) जिस [आनन्द] को (वदन्ति) वे [विद्वान्] बताते हैं−“(स्वर्गः लोकः इति) यह स्वर्ग लोक है ॥७॥
Connotation: - बुद्धिमान् पुरुष अपने भाई-बन्धुओं का अन्न आदि से सत्कार करके प्रजा की उन्नति करें और उनकी उन्नति से अपनी उन्नति करके पूर्ण आनन्द भोगें, जिसका नाम स्वर्ग लोक है ॥७॥
Footnote: ७−(साकम्) सार्धम् (सजातैः) समानजन्मभिः। बन्धुभिः (पयसा) अन्नेन-निघ० २।७। (सः) (एधि) अस्तेर्लोटि। भव। वर्तस्व (उदुब्ज) उद्गमय। उन्नतां करु (एनाम्) प्रजाम्-म० १। (महते) प्रभूताय (वीर्याय) वीरकर्मणे (ऊर्ध्वः) उन्नतः सन् (नाकस्य) सुखस्य (अधि रोह) अधिरूढो भव (विष्टपम्) अ० १०।१०।३१। विश प्रवेशने कप् प्रत्ययः तुडागमः। प्रवेशम्। आश्रयम् (स्वर्गः) सुखप्रापकः (लोकः) दर्शनीयः प्रदेशः (इति) (यम्) नाकम् (वदन्ति) कथयन्ति विद्वांसः ॥
