ऊ॒र्जो भा॒गो निहि॑तो॒ यः पु॒रा व॒ ऋषि॑प्रशिष्टा॒प आ भ॑रै॒ताः। अ॒यं य॒ज्ञो गा॑तु॒विन्ना॑थ॒वित्प्र॑जा॒विदु॒ग्रः प॑शु॒विद्वी॑र॒विद्वो॑ अस्तु ॥
Pad Path
ऊर्ज: । भाग: । निऽहित: । य: । पुरा । व: । ऋषिऽप्रशिष्टा । अप: । आ । भर । एता: । अयम् । यज्ञ: । गातुऽवित् । नाथऽवित् । प्रजाऽवित् । उग्र: । पशुऽवित् । वीरऽवित् । व: । अस्तु ॥१.१५॥
Atharvaveda » Kand:11» Sukta:1» Paryayah:0» Mantra:15
Reads 57 times
PANDIT KSHEMKARANDAS TRIVEDI
ब्रह्मज्ञान से उन्नति का उपदेश।
Word-Meaning: - [हे विदुषी स्त्रियो ! यही] (ऊर्जः) पराक्रम का (भागः) सेवनीय व्यवहार है, (यः) जो (पुरा) पहिले (वः) तुम्हारे लिये (निहितः) ठहराया गया है, [हे प्रधाना !] (ऋषिप्रशिष्टा) ऋषियों [माता, पिता और आचार्य्या] से शिक्षित तू (एताः) इन (अपः) विद्या में व्याप्त स्त्रियों को (आ) सब ओर से (भर) पुष्ट कर। [हे स्त्रियो !] (अयम्) यह (उग्रः) तेजस्वी (यज्ञः) यज्ञ [श्रेष्ठ व्यवहार] (गातुवित्) मार्ग देनेवाला, (नाथवित्) ऐश्वर्य पहुँचानेवाला, (प्रजावित्) प्रजाएँ देनेवाला, (पशुवित्) [गौ घोड़ा आदि] पशुओं का पहुँचानेवाला, (वीरवित्) वीरों का लानेवाला (वः) तुम्हारे लिये (अस्तु) होवे ॥१५॥
Connotation: - विदुषी सुशिक्षित स्त्रियाँ ईश्वरनियम से समाज द्वारा सब प्रकार का ऐश्वर्य प्राप्त करें ॥१५॥
Footnote: १५−(ऊर्जः) पराक्रमस्य (भागः) सेवनीयो व्यवहारः (निहितः) स्थापितः (यः) (पुरा) पूर्वकाले (वः) युष्मभ्यम् (ऋषिप्रशिष्टा) शासु अनुशिष्टौ-क्त। मातापित्राचार्याभिः शिक्षिता (अपः) म० १३। व्याप्तविद्याः स्त्रीः (आ) समन्तात् (भर) पोषय (एताः) स्त्रीः (अयम्) (यज्ञः) श्रेष्ठव्यवहारः (गातुवित्) सुमार्गस्य लम्भयिता (नाथवित्) ऐश्वर्यस्य प्रापकः (प्रजावित्) प्रजानां प्रापकः (उग्रः) तेजस्वी (पशुवित्) गवाश्वादीनां लम्भकः (वीरवित्) वीराणां प्रापयिता (वः) युष्मभ्यम् (अस्तु) भवतु ॥
