Viewed 116 times
यद॒नूचीन्द्र॒मैरात्त्वा॑ ऋष॒भोह्व॑यत्। तस्मा॑त्ते वृत्र॒हा पयः॑ क्षी॒रं क्रु॒द्धोह॑रद्वशे ॥
Pad Path
यत् । अनूची । इन्द्रम् । ऐ: । आत् । त्वा । ऋषभ: । अह्वयत् । तस्मात् । ते । वृत्रऽहा । पय: । क्षीरम् । क्रुध्द: । अहरत् । वशे॥१०.१०॥
Atharvaveda » Kand:10» Sukta:10» Paryayah:0» Mantra:10
PANDIT KSHEMKARANDAS TRIVEDI
ईश्वर शक्ति की महिमा का उपदेश।
Word-Meaning: - (यत्) जब (इन्द्रम् अनूची) जीवात्मा के पीछे चलती हुई तू (ऐः) गई है, (आत्) तब (ऋषभः) सूक्ष्मदर्शी परमेश्वर ने (त्वा) तुझे (अह्वयत्) बुलाया। (वशे) हे वशा ! [कामनायोग्य परमेश्वरशक्ति] (तस्मात्) उस [पुरुष] से (ते) तेरे लिये (क्रुद्धः) क्रुद्ध (वृत्रहा) अन्धकारनाशक [परमेश्वर] ने (पयः) अन्न और (क्षीरम्) जल को (अहरत्) ले लिया ॥१०॥
Connotation: - जो मनुष्य परमेश्वर की सर्वव्यापक शक्ति में झगड़ा करके हाथ बढ़ाना चाहता है, वह मनुष्य मतिभ्रष्ट होकर दुःख भोगता है ॥१०॥
Footnote: १०−(यत्) यदा (अनूची) अ० ३।१।४। अनु+अञ्चु गतिपूजनयोः-क्विन्, ङीप्। पश्चाद् गच्छन्ती (इन्द्रम्) जीवात्मानम् (ऐः) अगच्छः (आत्) तदा (त्वा) त्वाम् (ऋषभः) अ० ३।४।६। ऋषिर्दर्शनात्-निरु० २।११। सूक्ष्मदर्शी परमेश्वरः (अह्वयत्) आहूतवान् (तस्मात्) जीवात्मनः (ते) तुभ्यम् (वृत्रहा) अन्धकारनाशकः परमात्मा (पयः) अन्नम्-निघ० २।७। (क्षीरम्) जलम्-निघ० १।१२। (क्रुद्धः) कुपितः (अहरत्) हूतवान् (वशे) म० २ ॥
