वांछित मन्त्र चुनें
436 बार पढ़ा गया

वृषा॒ सोता॑ सुनोतु ते॒ वृष॑न्नृजीपि॒न्ना भ॑र । वृषा॑ दधन्वे॒ वृष॑णं न॒दीष्वा तुभ्यं॑ स्थातर्हरीणाम् ॥

अंग्रेज़ी लिप्यंतरण

vṛṣā sotā sunotu te vṛṣann ṛjīpinn ā bhara | vṛṣā dadhanve vṛṣaṇaṁ nadīṣv ā tubhyaṁ sthātar harīṇām ||

पद पाठ

वृषा॑ । सोता॑ । सु॒नो॒तु॒ । ते॒ । वृष॑न् । ऋ॒जी॒पि॒न् । आ । भ॒र॒ । वृषा॑ । द॒ध॒न्वे॒ । वृष॑णम् । न॒दीषु॑ । आ । तुभ्य॑म् । स्था॒तः॒ । ह॒री॒णा॒म् ॥ ८.३३.१२

436 बार पढ़ा गया
ऋग्वेद » मण्डल:8» सूक्त:33» मन्त्र:12 | अष्टक:6» अध्याय:3» वर्ग:9» मन्त्र:2 | मण्डल:8» अनुवाक:5» मन्त्र:12


हरिशरण सिद्धान्तालंकार

सोम का नाड़ियों में धारण

पदार्थान्वयभाषाः - [१] (सोता) = सोम का शरीर में सम्पादन करनेवाला (वृषा) = शक्तिशाली बनता है। यह (ते) = हे प्रभो! आपकी प्राप्ति के लिये (सुनोतु) = इस सोम का सम्पादन करे। हे (वृषन्) = सुखवर्षक, (ऋजीषिन्) = ऋजुमार्ग की प्रेरणा देनेवाले प्रभो ! (आभर) = आप हमारे में सोम का भरण करिये [२] हे (हरीणां स्थात:) = इन्द्रियाश्वों के अधिष्ठाता प्रभो! (तुभ्यम्) = आपकी प्राप्ति के लिये (वृषा) = यह शक्तिशाली स्तोता (वृषणम्) = शक्ति के देनेवाले इस सोम को (नदीषु) = शरीरस्थ नाड़ियों में (आदधन्वे) = समन्तात् धारण करता है। रुधिर में व्याप्त सोम इन नाड़ीरूप नदियों में प्रवाहित होता है।
भावार्थभाषाः - भावार्थ- सोमरक्षण ही प्रभु प्राप्ति का साधन है।

डॉ. तुलसी राम

पदार्थान्वयभाषाः - O lord of omnipotence and omnificence, may the brave and generous yajaka prepare the soma juice of devotion for you. O lord of the law of truth and lover of the rules of rectitude, bring us the showers of peace and prosperity in rectitude. O lord controller and keeper of world forces in order, the generous yajaka receives the showers of your blessings and holds them in trust actively in the streams of existence for yajnic offers to your honour for your service.