वांछित मन्त्र चुनें

तं त्वा॑जनन्त मा॒तर॑: क॒विं दे॒वासो॑ अङ्गिरः । ह॒व्य॒वाह॒मम॑र्त्यम् ॥

अंग्रेज़ी लिप्यंतरण

taṁ tvājananta mātaraḥ kaviṁ devāso aṅgiraḥ | havyavāham amartyam ||

मन्त्र उच्चारण
पद पाठ

तम् । त्वा॒ । अ॒ज॒न॒न्त॒ । मा॒तरः॑ । क॒विम् । दे॒वासः॑ । अ॒ङ्गि॒रः॒ । ह॒व्य॒ऽवाह॑म् । अम॑र्त्यम् ॥ ८.१०२.१७

ऋग्वेद » मण्डल:8» सूक्त:102» मन्त्र:17 | अष्टक:6» अध्याय:7» वर्ग:12» मन्त्र:2 | मण्डल:8» अनुवाक:10» मन्त्र:17


376 बार पढ़ा गया

हरिशरण सिद्धान्तालंकार

मातरः-देवासः

पदार्थान्वयभाषाः - [१] हे (अंगिरः) = हमारे अंग-प्रत्यंग में रस का संचार करनेवाले अथवा हमें गति देनेवाले प्रभो ! (तं त्वा) = उन आपको (मातरः) = अपने अन्दर ज्ञान को उत्पन्न करनेवाले [प्रमातारः] अथवा निर्माणात्मक कार्यों में प्रवृत्त होनेवाले लोग (अजनन्त) = अपने अन्दर प्रादुर्भूत करते हैं। प्रभु का प्रकाश इन निर्माताओं को ही प्राप्त होता है। [२] (देवासः) = देववृत्ति के लोग ही (कविम्) = उस क्रान्तदर्शी सर्वज्ञ प्रभु को, (हव्यवाहम्) = हव्य पदार्थों को प्राप्त करानेवाले प्रभु को, (अमर्त्यम्) = अविनाशी प्रभु को अपने अन्दर प्रादुर्भूत करते हैं।
भावार्थभाषाः - भावार्थ- प्रभु का दर्शन निर्मणात्मक कार्यों में प्रवृत्त देववृत्ति के लोगों को होता है।
376 बार पढ़ा गया

डॉ. तुलसी राम

पदार्थान्वयभाषाः - Angira, omniscient Agni, immortal power, enlightened leading yajaka, divinities like mothers manifest you, create you, reveal you, visionary poet and maker of poetic beauties, carrier and harbinger of yajnic wealths of fragrances.