वांछित मन्त्र चुनें

तव॒ प्र य॑क्षि सं॒दृश॑मु॒त क्रतुं॑ सु॒दान॑वः। विश्वे॑ जुषन्त का॒मिनः॑ ॥८॥

अंग्रेज़ी लिप्यंतरण

tava pra yakṣi saṁdṛśam uta kratuṁ sudānavaḥ | viśve juṣanta kāminaḥ ||

मन्त्र उच्चारण
पद पाठ

तव॑। प्र। य॒क्षि॒। स॒म्ऽदृश॑म्। उ॒त। क्रतु॑म्। सु॒ऽदान॑वः। विश्वे॑। जु॒ष॒न्त॒। का॒मिनः॑ ॥८॥

ऋग्वेद » मण्डल:6» सूक्त:16» मन्त्र:8 | अष्टक:4» अध्याय:5» वर्ग:22» मन्त्र:3 | मण्डल:6» अनुवाक:2» मन्त्र:8


397 बार पढ़ा गया

स्वामी दयानन्द सरस्वती

फिर अध्यापक और पढ़नेवाले परस्पर कैसा वर्त्ताव करें, इस विषय को कहते हैं ॥

पदार्थान्वयभाषाः - हे विद्वन् ! जो (सुदानवः) श्रेष्ठ दान के दाता (विश्वे) सब (कामिनः) कामना करनेवाले जन (तव) विद्वान् आपके (सन्दृशम्) अच्छे दर्शन (उत) और (क्रतुम्) बुद्धि वा कर्म्म का (जुषन्तु) सेवन करते हैं, उन का आप उसके दान से (प्र, यक्षि) मेल कराइये ॥८॥
भावार्थभाषाः - हे विद्वानो ! जैसे विद्या की कामना करनेवाले आप लोगों की कामना करते हैं, वैसे ही आप लोग विद्यार्थियों की कामना करो ॥८॥
397 बार पढ़ा गया

हरिशरण सिद्धान्तालंकार

सन्दृशं क्रतुम्

पदार्थान्वयभाषाः - [१] हे अग्ने, परमात्मन्! मैं (तव) = आपके (सन्दृशम्) = सम्यग् दर्शनीय व सब के भासक [प्रकाशक] तेज को (प्रयक्षि) = पूजित करता हूँ। (उत) = और (सुदानवः) = सम्यक् शत्रुओं का [दाप् लवने] छेदन करनेवाले आपके (क्रतुम्) = शक्ति व प्रज्ञान का मैं पूजन करता हूँ। [२] (विश्वे) = सब (कामिनः) = विविध कामनाओं से प्रेरित होनेवाले पुरुष आपको ही (जुषन्त) = प्रीतिपूर्वक उपासित करते हैं। आप से ही उनकी कामनाएँ पूर्ण की जाती हैं।
भावार्थभाषाः - भावार्थ- प्रभु के सम्यग् दर्शनीय तेज का व शक्ति और प्रज्ञान का पूजन करते हुए हम भी उस तेज शक्ति व प्रज्ञान को प्राप्त करें।
397 बार पढ़ा गया

स्वामी दयानन्द सरस्वती

पुनरध्यापकाऽध्येतारः परस्परं कथं वर्त्तेरन्नित्याह ॥

अन्वय:

हे विद्वन् ! ये सुदानवो विश्वे कामिनो जनास्तव सन्दृशमुत क्रतुं जुषन्त तांस्त्वं तद्दानेन प्र यक्षि ॥८॥

पदार्थान्वयभाषाः - (तव) विदुषः (प्र) (यक्षि) यज सङ्गमय (सन्दृशम्) सम्यग्दर्शनम् (उत) (क्रतुम्) प्रज्ञां कर्म्म वा (सुदानवः) शोभनदानाः (विश्वे) सर्वे (जुषन्त) सेवन्ते (कामिनः) कामयितुं शीलाः ॥८॥
भावार्थभाषाः - हे विद्वांसो ! यथा विद्याकामा भवतः कामयन्ते तथैव भवन्तो विद्यार्थिनः कामयन्ताम् ॥८॥
397 बार पढ़ा गया

डॉ. तुलसी राम

पदार्थान्वयभाषाः - All generous and charitable people inspired with love and desire yearn for a vision of your presence and holy action. O lord, let us have the vision and let us join all such charitable acts.
397 बार पढ़ा गया

आचार्य धर्मदेव विद्या मार्तण्ड

How should the teachers and the taught deal with one another is told.

अन्वय:

O enlightened person ! all those good donors who desiring to acquire knowledge to see you well and to have your good intellect or actions, give them and oblige.

भावार्थभाषाः - O highly learned persons ! as the persons desiring to acquire knowledge long for you, similarly you should also desire (to have ) the students.
397 बार पढ़ा गया

माता सविता जोशी

(यह अनुवाद स्वामी दयानन्द सरस्वती जी के आधार पर किया गया है।)
भावार्थभाषाः - हे विद्वानांनो! जशी विद्येची कामना करणारे (विद्यार्थी) तुमची कामना करतात तशीच तुम्ही विद्यार्थ्यांची कामना करा. ॥ ८ ॥