त्वम॑ग्ने॒ राजा॒ वरु॑णो धृ॒तव्र॑त॒स्त्वं मि॒त्रो भ॑वसि द॒स्म ईड्यः॑। त्वम॑र्य॒मा सत्प॑ति॒र्यस्य॑ सं॒भुजं॒ त्वमंशो॑ वि॒दथे॑ देव भाज॒युः॥
tvam agne rājā varuṇo dhṛtavratas tvam mitro bhavasi dasma īḍyaḥ | tvam aryamā satpatir yasya sambhujaṁ tvam aṁśo vidathe deva bhājayuḥ ||
त्वम्। अ॒ग्ने॒। राजा॑। वरु॑णः। धृ॒तऽव्र॑तः। त्वम्। मि॒त्रः। भ॒व॒सि॒। द॒स्मः। ईड्यः॑। त्वम्। अ॒र्य॒मा। सत्ऽप॑तिः। यस्य॑। स॒म्ऽभुज॑म्। त्वम्। अंशः॑। वि॒दथे॑। दे॒व॒। भा॒ज॒युः॥
स्वामी दयानन्द सरस्वती
अब चलते हुए विषय में राजशिष्य के कृत्य का वर्णन करते हैं।
हरिशरण सिद्धान्तालंकार
राजा-मित्र-अर्यमा-अंश
स्वामी दयानन्द सरस्वती
अथ प्रकृतविषये राजशिष्यकृत्यमाह।
हे देवाग्ने यस्त्वं धृतव्रतो वरुणइव राजा भवसि दस्म ईड्यो मित्रो भवसि यस्य राजस्य संभुजन्त्वमर्य्यमा सत्पतिर्भवस्यंशस्त्वं विदथे भाजयुर्भवसि तस्मादस्माकं राजाऽसि ॥४॥
डॉ. तुलसी राम
आचार्य धर्मदेव विद्या मार्तण्ड
The attributes of a ruler are defined.
O Excellently charming and illuminating like the sun, ruler! you accomplish the undertaken vow and are therefore most acceptable. You are strong by body, soul and mind. You wreck the sorrow and wicked and are friendly and admirable to others. You rule over us, because you deal with justice and protect the noble and good character people in the battlefield. In dispute, you distinguish between the right and wrong contestants.
