Go To Mantra

शु॒क्रस्या॒द्य गवा॑शिर॒ इन्द्र॑वायू नि॒युत्व॑तः। आ या॑तं॒ पिब॑तं नरा॥

English Transliteration

śukrasyādya gavāśira indravāyū niyutvataḥ | ā yātam pibataṁ narā ||

Mantra Audio
Pad Path

शु॒क्रस्य॑। अ॒द्य। गोऽआ॑शिरः। इन्द्र॑वायू॒ इति॑। नि॒युत्व॑तः। आ। या॒त॒म्। पिब॑तम्। न॒रा॒॥

Rigveda » Mandal:2» Sukta:41» Mantra:3 | Ashtak:2» Adhyay:8» Varga:7» Mantra:3 | Mandal:2» Anuvak:4» Mantra:3


Reads 410 times

SWAMI DAYANAND SARSWATI

अब अध्यापक और अध्येताओं के विषय को कहते हैं।

Word-Meaning: - हे (नरा) बिजली और पवन के समान वर्त्तमान अग्रगन्ता मनुष्यो ! तुम (अद्य) आज (शुक्रस्य) अज्ञानता सोखने और (गवाशिरः) किरण को अर्थात् विद्याओं को व्याप्त होनेवाले (नियुत्वतः) नियमयुक्त के समीप (आ,यातम्) आओ और जल रस (पिबतम्) पिओ ॥३॥
Connotation: - जैसे बिजुली और पवन सर्वत्र अभिव्याप्त और सब जगत् की रक्षा करते हैं, वैसे उत्तम काम कर और शुद्ध जल पीके आरोग्यपन और सबकी उन्नति करनी चाहिये ॥३॥
Reads 410 times

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

जितेन्द्रियता व क्रियाशीलता

Word-Meaning: - १. (इन्द्रवायू) हे इन्द्र और वायु-जितेन्द्रिय व गतिशील पुरुषो! (आयातम्) = आप दोनों आवो और (नरा) = अपने को उन्नतिपथ पर प्राप्त करानेवाले इन्द्र और वायु ! आप दोनों (अद्य) = आज (शुक्रस्य पिबतम्) = इस सोम का तृप्तिपर्यन्त पान करनेवाले बनो। शरीरस्थ सोम का पान वस्तुतः इन्द्र और वायु ही करते हैं । जितेन्द्रियता व गतिशीलता वे साधन हैं जिनसे कि सोमपान सम्भव होता है। २. उस सोम का आप पान करो, जो कि (गवाशिरः) = [गो आ शृ] इन्द्रियों को समन्तात् हिंसित करनेवाला है। ‘मन को मार लेता' मुहावरे में मारने का भाव जीत लेना ही है। सोम का पान करनेवाला इन्द्रियों को जीत लेना है। (नियुत्वतः) = यह सोम प्रशस्त इन्द्रियोंवाला है। सोमरक्षण से इन इन्द्रियाश्वों की शक्ति बढ़ती है; परन्तु साथ ही ये इन्द्रियाश्व इस सोमरक्षक की अधीनता में होते हैं।
Connotation: - भावार्थ- सोमरक्षण के साधन जितेन्द्रियता व क्रियाशीलता हैं। सोमरक्षण से इन्द्रियाँ शक्तिशाली बनती हैं और इस सोमरक्षक के वश में होती हैं ।
Reads 410 times

SWAMI DAYANAND SARSWATI

अथाऽध्यापकाऽध्येतृविषयमाह।

Anvay:

हे नरा इन्द्रवायू इव वर्त्तमानौ युवामद्य शुक्रस्य गवाशिरो नियुत्वत आयातं शुक्रस्योदकस्य रसं पिबतम् ॥३॥

Word-Meaning: - (शुक्रस्य) शोषकस्योदकस्य। शुक्रमित्युदकना० निघं० १। १२। (अद्य) इदानीम् (गवाशिरः) गाः किरणान् अश्नुते तस्य (इन्द्रवायू) विद्युत्पवनौ (नियुत्वतः) नियमेन वर्त्तमानस्य (आ) (यातम्) प्राप्नुतम् (पिबतम्) (नरा) नायकौ ॥३॥
Connotation: - यथा विद्युत्पवनौ सर्वत्राऽभिव्याप्तौ सर्वं जगद्रक्षतस्तथोत्तमानि कर्माणि कृत्वा शुद्धोदकं पीत्वाऽरोग्यं सर्वेषामुन्नतिश्च कार्य्या ॥३॥
Reads 410 times

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - O Indra, O Vayu, power dynamic as electric energy, scholar vibrant as wind, sages dedicated to love and Dharma, come to the yajamana, pure, brilliant, disciplined and dedicated, and drink of the soma distilled and prepared.
Reads 410 times

ACHARYA DHARMA DEVA VIDYA MARTANDA

The attributes and duties of the teachers and their pupils are told.

Anvay:

O leaders ! you are like electricity and air. Come to drink this pure water where the rays of the sun are falling and which has been distilled properly.

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - As electricity and air pervade all and protect the world, so men should always perform good deeds, drink pure water, preserve health and help in the advancement of all.
Reads 410 times

MATA SAVITA JOSHI

N/A

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - जसे विद्युत व पवन सर्वत्र अभिव्याप्त असून सर्व जगाचे रक्षण करतात तसे उत्तम काम करून शुद्ध जल पिऊन आरोग्याचे रक्षण करून सर्वांची उन्नती केली पाहिजे. ॥ ३ ॥