वांछित मन्त्र चुनें

सोम॑ राजन्त्सं॒ज्ञान॒मा व॑पैभ्यः॒ सुब्रा॑ह्मणा यत॒मे त्वो॑प॒सीदा॑न्। ऋषी॑नार्षे॒यांस्तप॒सोऽधि॑ जा॒तान्ब्र॑ह्मौद॒ने सु॒हवा॑ जोहवीमि ॥

मन्त्र उच्चारण
पद पाठ

सोम । राजन् । सम्ऽज्ञानम् । आ । वप । एभ्य: । सुऽब्राह्मणा: । यतमे । त्वा । उपऽसीदान् । ऋषीन् ।आर्षेयान् । तपस: । अधि । जातान् । ब्रह्मऽओदने । सुऽहवा । जोहवीमि ॥१.२६॥

अथर्ववेद » काण्ड:11» सूक्त:1» पर्यायः:0» मन्त्र:26


60 बार पढ़ा गया

पण्डित क्षेमकरणदास त्रिवेदी

ब्रह्मज्ञान से उन्नति का उपदेश।

पदार्थान्वयभाषाः - (सोम) हे सर्वप्रेरक (राजन्) राजन् ! [परमात्मन्] (संज्ञानम्) चेतन्यता (एभ्यः) उनके लिये (आ वप) फैला दे, (यतमे) जो-जो (सुब्राह्मणाः) अच्छे-अच्छे ब्राह्मण [बड़े ब्रह्मज्ञानी] (त्वा) तुझको (उप सीदान्) प्राप्त होवें। (तपसः) तप से (अधि) अधिकारपूर्वक (जातान्) प्रसिद्ध (ऋषीन्) ऋषियों और (आर्षेयान्) ऋषियों में विख्यात पुरुषों को (ब्रह्मौदने) ब्रह्म-ओदन [वेदज्ञान, अन्न वा धन के बरसानेवाले परमेश्वर] के विषय में (सुहवा) सुन्दर बुलावे से (जोहवीमि) मैं पुकार-पुकार कर बुलाता हूँ ॥२६॥
भावार्थभाषाः - मनुष्य बड़े ब्रह्मज्ञानी ऋषि महात्माओं से आदरपूर्वक ब्रह्मज्ञान प्राप्त करके आनन्द पावे ॥२६॥
टिप्पणी: २६−(सोम) हे सर्वप्रेरक (राजन्) परमैश्वर्यवन् (संज्ञानम्) यथार्थज्ञानम् (आ वप) प्रक्षिप (एभ्यः) ब्राह्मणेभ्यः (सुब्राह्मणाः) श्रेष्ठब्रह्मज्ञानिनः (यतमे) बहुषु ये (त्वा) (उप सीदान्) सेदतेर्लेटि, आडागमः। उपसीदन्तु। सेवन्ताम् (ऋषीन्) सूक्ष्मदर्शिनः पुरुषान् (आर्षेयान्) म० १६। ऋषिषु व्याख्यातान् (तपसः) तपश्चरणात् (अधि) अधिकारपूर्वकम् (जातान्) प्रसिद्धान् (ब्रह्मौदने) म० १। परमेश्वरविषये (सुहवा) सुपां सुलुक्०। पा० ७।१।३९। इत्याकारः। सुहवेन। यथाविध्यावाहनेन (जोहवीमि) अ० २।१२।३। पुनः पुनराह्वयामि ॥